Răng chạy lại sau khi niềng ở Busan: vì sao và phải làm gì?

• Răng chạy lại sau khi tháo niềng là điều không hiếm gặp. Nó không có nghĩa là quá trình điều trị thất bại, và cũng không hẳn là lỗi của bạn.
• Nguyên nhân chính là các sợi mô liên kết trong nướu vẫn "nhớ" vị trí cũ của răng và kéo răng quay lại.
• An toàn hơn nếu bạn nghĩ hàm duy trì là thứ cần đeo lâu dài, chứ không phải thứ có ngày kết thúc.
• Việc cho rằng răng khôn đẩy răng cửa lệch lạc chưa được bằng chứng khoa học ủng hộ rõ ràng.

Bạn đã mất nhiều năm để niềng răng, và giờ đây răng lại đang dịch chuyển trở lại. Với bệnh nhân tại Seomyeon, Busan, chúng tôi xem xét tình trạng chạy lại của răng cùng phiên dịch viên tiếng Việt 1:1, để mọi nguyên nhân được làm rõ trước khi bắt đầu điều trị lại. Trước tiên, răng chạy lại là hiện tượng phổ biến, và hiếm khi chỉ do một nguyên nhân đơn lẻ.

Cảm giác này thường khiến người ta nản lòng, và nhiều người tự trách mình vì không đeo hàm duy trì đều đặn. Chính bác sĩ trưởng của chúng tôi cũng đã trải qua bốn năm niềng răng rồi sau đó gặp phải tình trạng răng chạy lại. Vì vậy đây không phải là câu chuyện của người khác đối với chúng tôi.

Bài viết này dành cho bất kỳ ai đang sống hoặc đến Hàn Quốc mà răng đã dịch chuyển sau khi niềng. Bài viết giải thích vì sao răng chạy lại xảy ra, hàm duy trì có thể làm được gì, và cần kiểm tra điều gì trước khi bắt đầu lại.

Vì sao răng chạy lại sau khi tháo niềng?

Có năm nguyên nhân thường gặp. Phần lớn mọi người gặp nhiều hơn một nguyên nhân cùng lúc.

1. Các sợi mô trong nướu vẫn "nhớ"

Đây là nguyên nhân lớn nhất.

Một chiếc răng không chỉ đơn giản nằm cố định trong xương hàm. Nó được gắn với xương và nướu bằng những bó sợi mô liên kết rất mảnh.

Khi niềng răng di chuyển một chiếc răng, xương mới hình thành và bám theo. Tuy nhiên, các sợi mô liên kết vẫn bị kéo căng và tiếp tục kéo răng về phía vị trí cũ.

Nó giống như một sợi dây thun bật lại sau khi bị kéo căng. Xương chỉ cần vài tháng để ổn định, nhưng các sợi mô liên kết lại "nhớ" lâu hơn rất nhiều.

Tình trạng chạy lại đặc biệt phổ biến ở những răng từng bị xoay và răng cửa từng có khe hở.

2. Hàm duy trì bị bỏ quên

Đây là trường hợp phổ biến nhất, và cũng đáng tiếc nhất.

Khi tháo niềng, bạn cảm thấy nhẹ nhõm. Bạn đeo hàm duy trì đều đặn trong vài tháng đầu, rồi thưa dần, và một ngày nào đó nó nằm quên trong ngăn kéo.

Khi lấy ra đeo lại, nó không còn vừa nữa. Việc nó không còn vừa đã cho thấy răng đã dịch chuyển.

3. Thói quen của lưỡi và môi vẫn còn

Một số thói quen tạo áp lực lên răng mỗi ngày. Theo thời gian, áp lực này khiến răng dịch chuyển dần dần.

• đẩy lưỡi vào răng cửa
• mím môi vào trong
• cắn móng tay

Niềng răng có thể thay đổi vị trí của răng. Nhưng nếu lực đẩy vẫn giữ nguyên, răng sẽ quay trở lại đúng vị trí bị đẩy đến.

4. Răng hàm phía sau khớp cắn không ổn định

Răng cửa phía trước là kết quả của răng hàm phía sau. Nếu các răng hàm không khớp cắn ổn định, răng cửa sẽ tiếp tục dịch chuyển.

Dù răng cửa được sắp xếp gọn gàng đến đâu, nó cũng sẽ không giữ nguyên nếu phía sau cứ liên tục đẩy nó ra trước.

5. Răng dịch chuyển tự nhiên theo tuổi tác

Ngay cả những người chưa từng niềng răng cũng thường thấy răng cửa hàm dưới hơi chồng lên nhau khi lớn tuổi. Đây là một thay đổi tự nhiên, không phải vấn đề của quá trình điều trị.

Tuy nhiên, những người đã từng niềng răng lại nhận ra thay đổi này và cảm thấy đó là chạy lại.

Răng khôn có phải là nguyên nhân khiến răng cửa chen chúc?

Có lẽ bạn đã từng nghe rằng răng khôn đẩy răng cửa và gây chen chúc. Tuy nhiên, lời giải thích này chưa được bằng chứng khoa học ủng hộ rõ ràng.

Những người không có răng khôn vẫn gặp tình trạng răng cửa hàm dưới chồng lên nhau theo cách tương tự.

Có những lý do khác, thực tế hơn, để nhổ răng khôn. Việc ngăn răng cửa chạy lại không phải là lý do chính. Răng khôn thường được nhổ khi:

• không thể vệ sinh đúng cách, dẫn đến sâu răng và viêm nha chu
• làm hỏng răng hàm phía trước nó
• gây đau nhức lặp đi lặp lại

Nếu răng cửa của bạn vẫn chồng lên nhau dù đã nhổ răng khôn, nguyên nhân nằm ở đâu đó khác.

Hàm duy trì nào phù hợp với bạn, và nên đeo trong bao lâu?

Có hai loại hàm duy trì chính.

Có người chỉ dùng một loại, có người dùng cả hai. Câu hỏi không phải là loại nào tốt hơn. Mà là loại nào phù hợp với cuộc sống hằng ngày của bạn.

Còn về thời gian đeo, chúng tôi muốn nói thế này. An toàn hơn nếu bạn nghĩ hàm duy trì là thứ bạn tiếp tục sử dụng dưới nhiều hình thức khác nhau, chứ không phải thứ bạn ngừng sau vài năm.

Thời gian đeo thường giảm dần theo từng giai đoạn:

1. Ban đầu, bạn đeo trong thời gian dài mỗi ngày.
2. Khi răng đã ổn định, bạn chỉ đeo khi ngủ.
3. Sau đó, bạn giảm xuống chỉ vài lần mỗi tuần.

Hàm duy trì cố định có an toàn vì nó luôn ở nguyên vị trí không?

Chưa hẳn vậy. Một hàm duy trì cố định bị lỏng ở một bên có thể tiềm ẩn rủi ro.

Nhìn bề ngoài nó vẫn có vẻ như còn gắn chặt, nhưng lực kéo về một phía khiến răng dịch chuyển. Đó là lý do nó cần được kiểm tra định kỳ.

Khi nào răng bắt đầu dịch chuyển trở lại?

Điều này khác nhau tùy từng người. Vài tháng đầu sau khi tháo niềng là lúc răng dễ dịch chuyển nhất, sau đó sự thay đổi diễn ra chậm hơn.

Cũng có trường hợp phổ biến là răng ổn định trong nhiều năm rồi mới dịch chuyển về sau.

Bạn có những lựa chọn nào nếu răng đã dịch chuyển?

Vậy bạn có thể làm gì khi tình trạng chạy lại đã xảy ra? Có ba lựa chọn.

1. Đeo lại hàm duy trì

Nếu răng chỉ dịch chuyển rất ít, đeo lại hàm duy trì đôi khi có thể giúp chỉnh lại phần nào. Đây là lựa chọn ít can thiệp nhất, nên chúng tôi kiểm tra khả năng này trước tiên.

Nếu hàm duy trì cũ của bạn không còn vừa, đừng cố ép nó vào. Một khí cụ không vừa khít có thể đẩy răng theo hướng bạn không mong muốn, vì vậy một hàm mới sẽ được làm dựa trên hình dạng răng hiện tại của bạn.

2. Điều trị lại một phần

Cách này áp dụng khi chỉ vài chiếc răng cửa cần được sắp xếp lại. Thời gian cần thiết khác rất nhiều so với làm lại toàn bộ quá trình chỉnh nha.

Thời gian điều trị phụ thuộc vào việc răng cần dịch chuyển bao nhiêu. Hiếm khi kéo dài bằng lần điều trị đầu tiên, nhưng có thể lâu hơn nếu khớp cắn của răng hàm phía sau cũng cần xử lý.

3. Chỉnh lại hình dáng răng

Chúng tôi muốn nói thẳng về điều này.

Bảo một người đã mất bốn năm niềng răng rằng hãy "làm thêm bốn năm nữa" không phải là điều dễ nói. Nhiều người đã trì hoãn nhiều năm vì không muốn đối mặt lại với quãng thời gian đó.

Trong những trường hợp như vậy, chúng tôi cũng cân nhắc chỉnh lại vẻ ngoài thông qua hình dáng răng thay vì di chuyển răng. Điều đó có nghĩa là lấp đầy chiều rộng của một khe hở, hoặc làm gọn lại hình dáng ở nơi răng chồng lên nhau.

Cách này thực sự tác động lên chính chiếc răng. Vì vậy nếu chỉnh nha có thể giải quyết được vấn đề, chúng tôi vẫn khuyên nên chỉnh nha trước.

Có thể để yên tình trạng chạy lại như vậy không?

Nếu điều bạn lo lắng chỉ đơn thuần là thẩm mỹ, bạn có thể để yên.

Tuy nhiên, răng chồng lên nhau rất khó vệ sinh, và đó chính là nơi sâu răng và viêm nha chu thường bắt đầu.

Và khi lực nhai tập trung vào một chiếc răng, chiếc răng đó có xu hướng mòn trước.

Nếu một trong hai điều này xảy ra, tình trạng chạy lại không còn đơn thuần là vấn đề thẩm mỹ nữa. Nó trở thành câu hỏi về cách răng của bạn hoạt động.

Có thể xem lại kết quả niềng răng đã làm ở phòng khám khác không?

Có. Chúng tôi làm điều này không phải để đánh giá quá trình điều trị trước đó. Chúng tôi làm vậy để kiểm tra tình trạng hiện tại và tìm hiểu vì sao răng đã dịch chuyển trở lại.

Nếu có thể, hãy mang theo ảnh chụp và hồ sơ trước và sau lần điều trị trước đó của bạn. Điều đó giúp việc đánh giá chính xác hơn nhiều.

Bạn nên kiểm tra điều gì trước khi điều trị lại tình trạng chạy lại tại Busan?

Trước khi bắt đầu lại, một vài điểm cần được trả lời rõ ràng. Nếu không, tình trạng cũ có thể lặp lại lần thứ hai.

1. "Vì sao răng của tôi đã dịch chuyển trở lại?" Nếu bắt đầu lại mà không biết nguyên nhân, răng sẽ lại dịch chuyển lần nữa. Đây là điểm quan trọng nhất.
2. "Khớp cắn răng hàm phía sau của tôi có ổn định không?" Kế hoạch điều trị không nên chỉ dựa trên riêng răng cửa.
3. "Tôi có thói quen của lưỡi hoặc môi không?" Nếu có, thói quen đó cũng cần được xử lý.
4. "Xương hàm của tôi còn lại bao nhiêu?" Điều này quyết định răng có thể di chuyển được bao xa.
5. "Lần này kết quả sẽ được duy trì như thế nào?" Điều này cần có trong kế hoạch ngay từ đầu.

Những câu hỏi này quan trọng dù bạn điều trị ở đâu. Tại phòng khám của chúng tôi ở Busan, chúng tôi đi qua từng câu hỏi này trước khi đề xuất bất kỳ phương án nào.

Nếu lần niềng răng đầu tiên của bạn được thực hiện ở một quốc gia khác, hãy mang theo hồ sơ đó luôn. Chúng giúp trả lời câu hỏi đầu tiên chính xác hơn.

Chúng tôi không hứa rằng tình trạng chạy lại sẽ không bao giờ xảy ra nữa. Nhưng việc tìm ra nguyên nhân và xử lý nó giúp giảm đáng kể khả năng tái diễn.

Cách để làm điều đó là đưa ba yếu tố vào kế hoạch ngay từ đầu: thói quen, khớp cắn và kế hoạch duy trì.

Câu hỏi thường gặp

Răng chạy lại có phải lỗi của tôi vì không đeo hàm duy trì không?

Đó có thể là một nguyên nhân, nhưng không phải toàn bộ câu chuyện. Có người đeo hàm duy trì rất đều đặn mà vẫn gặp tình trạng chạy lại, và có người đeo không đều nhưng vẫn giữ được kết quả. Thay vì tự trách bản thân, hãy tập trung tìm ra nguyên nhân.

Hàm duy trì cũ của tôi không còn vừa. Tôi có nên cố ép vào không?

Không nên. Một hàm duy trì không còn vừa có nghĩa là răng đã dịch chuyển. Cố ép vào có thể tạo áp lực sai hướng, vì vậy tốt hơn là nên làm một hàm mới.

Có thể chắc chắn rằng lần này răng sẽ không chạy lại nữa không?

Chúng tôi không khẳng định rằng nó sẽ không bao giờ quay lại. Điều chúng tôi có thể làm là tìm ra nguyên nhân và xử lý nó, việc này giúp giảm đáng kể khả năng tái diễn.

Tôi có thể điều trị tình trạng chạy lại bằng tiếng Việt tại Busan không?

Có. Chúng tôi cung cấp phiên dịch viên tiếng Việt 1:1 từ buổi tư vấn đầu tiên cho đến khi kết thúc điều trị. Phòng khám cách cổng 2 ga Seomyeon 5 phút đi bộ, đối diện khách sạn Lotte Busan; gọi 010-8555-2854 (+82-10-8555-2854 nếu gọi từ nước ngoài).

Tài liệu tham khảo

• Cổng thông tin Y tế Quốc gia KDCA, "Phẫu thuật chỉnh hàm và điều trị chỉnh nha" — quá trình chỉnh nha và độ ổn định sau điều trị
• Báo Nha khoa KDA Dailydental (Chiui Sinbo), "Thiết kế độ khít cao vượt qua giới hạn của hàm duy trì truyền thống" — vai trò của hàm duy trì, sự dịch chuyển sinh lý của răng và cách ngăn chạy lại
• Báo Nha khoa KDA Dailydental (Chiui Sinbo), "Chiến lược điều trị lại biến chứng chỉnh nha ở người trưởng thành thu hút sự chú ý" — các yếu tố được cân nhắc khi lên kế hoạch điều trị lại
• Cổng thông tin Y tế Quốc gia KDCA, "Răng khôn" — lý do thực sự để nhổ răng khôn và cách đưa ra quyết định
• Cổng thông tin Y tế Quốc gia KDCA, "Bệnh nướu răng (Viêm nha chu)" — răng chồng lên nhau ảnh hưởng đến sức khỏe nướu như thế nào