Đau nhói khi cắn có phải răng nứt? Dấu hiệu và điều trị tại Busan

• Răng nứt thường gây đau nhói khi cắn và hết ngay khi bạn thả ra.
• Vết nứt nằm trong men răng không gây triệu chứng, nhưng vết nứt lan đến tủy có thể gây đau răng.
• Vết nứt sớm chưa hở, nên khó thấy trên X-quang, và hiện vẫn chưa có cách đo độ sâu của chúng.
• Phòng ngừa nghĩa là giảm lực mạnh: nhai một bên, cắn đá, bút hoặc móng tay, và nghiến răng.

"Lúc nghỉ thì bình thường, nhưng thỉnh thoảng nhai lại nhói lên một cái." Chúng tôi thường nghe câu này ở Seomyeon, Busan. Miếng cắn tiếp theo lại thấy ổn, nên nhiều người bỏ qua.

Với người Việt đang sống hoặc đến Hàn Quốc điều trị, phòng khám của chúng tôi tại Busan có phiên dịch tiếng Việt 1:1 từ buổi tư vấn đầu tiên cho đến khi kết thúc điều trị.

Bài viết này dựa trên các hướng dẫn của cổng thông tin sức khỏe quốc gia và hai bài nghiên cứu về răng nứt trên Tạp chí Hiệp hội Nha khoa Hàn Quốc.

Đau nhói khi cắn có phải dấu hiệu răng nứt?

Hướng dẫn về đau răng của cổng thông tin sức khỏe quốc gia dành riêng một phần cho răng nứt. Cắn vật cứng, va đập vào hàm, hoặc mòn nhiều theo tuổi có thể gây vết nứt nhỏ.

Trong những trường hợp đó, người bệnh thường không tự nhận ra.

Hướng dẫn giải thích khi nào triệu chứng xuất hiện. Vết nứt nằm ở lớp ngoài, tức men răng, không gây triệu chứng. Nếu lan đến tủy, nơi có dây thần kinh và mạch máu, nó có thể gây đau răng.

Cơn đau có kiểu điển hình. Thường là đau nhói, xuất hiện khi bạn cắn, và hết ngay khi bạn thả ra. Nó có thể giống đau nướu, nhưng thực ra do lực cắn kích thích tủy.

Đôi khi đau nhiều hơn khi bạn nhả cắn so với khi cắn. Đây gọi là đau khi nhả. Hướng dẫn cho biết nó được cho là do các bề mặt ngà răng bị nứt cọ vào nhau.

Các bài nghiên cứu gọi đây là hội chứng răng nứt, tên do Cameron dùng lần đầu năm 1964. Khó chịu khi nhai, ê buốt với lạnh và đau khi nhả là các dấu hiệu thường gặp.

Mọi đường vạch trên răng đều là vết nứt?

Nhiều người thấy những đường mảnh trên răng cửa hoặc răng hàm trong gương. Cổng thông tin sức khỏe quốc gia phân biệt các đường này với răng nứt.

Vết nứt mảnh nằm trong men răng gọi là đường rạn men. Có thể không đẹp, nhưng nếu không có triệu chứng như đau, nó không cần điều trị.

Ngược lại, vết nứt vượt ra ngoài men răng cần điều trị. Một bài của Đại học Yonsei định nghĩa răng nứt là răng gãy không hoàn toàn với vết nứt dọc chạy từ mặt nhai về phía nướu.

Bài này cũng dẫn hướng dẫn của hội nội nha Hàn Quốc và Hoa Kỳ. Hướng dẫn chia gãy dọc thành năm nhóm theo mức độ: đường rạn men, gãy múi, răng nứt, răng tách đôi và gãy dọc chân răng.

Hướng dẫn gợi ý lập kế hoạch điều trị theo vị trí và mức độ lan của vết nứt.

Đau khi cắn luôn có nghĩa là răng nứt?

Không. Bài của Yonsei nói đau khi nhai có thể đến từ nhiều nguyên nhân, và liệt kê như sau:

• Sâu răng có thể đau khi bạn nhai.
• Miếng trám lỏng, như inlay, cũng có thể gây ra.
• Mòn nhiều làm lộ ngà răng khiến nhai thấy ê.
• Bệnh nướu biểu hiện bằng khó cắn mạnh.
• Đau cơ ở các cơ nhai cũng có thể cảm thấy như đau khi cắn.

Cách mô tả của mỗi người cũng khác. Bệnh nhân có vết nứt thường nói: "Đau đột ngột quá nên tôi đã không nhai bên đó mấy tháng rồi." Họ nói thêm rằng khi thử lại thì có vẻ ổn.

Bệnh nhân bị sâu răng thường nói hơn là thức ăn bị kẹt hoặc uống nước lạnh thấy đau. Không ăn được đồ cứng hoặc dai gợi ý một vết nứt.

Hướng dẫn về đau răng nói thêm rằng ê buốt có thể xuất hiện khi vết nứt hoặc sâu răng tiến triển, nên khuyên đi kiểm tra chuyên môn thay vì tự chẩn đoán.

Đó là lý do chúng tôi làm theo các bước tại phòng khám. Bài nghiên cứu nói các nguyên nhân rõ trên khám và X-quang, như sâu răng hoặc viêm nướu, được loại trừ trước. Nếu thấy đường nứt và triệu chứng tái hiện được trên chiếc răng đó, răng nứt được chẩn đoán.

Nếu triệu chứng không lặp lại rõ ở một răng, tìm nguyên nhân sẽ khó hơn.

Vì sao răng nứt khó phát hiện?

Bài nghiên cứu dẫn một tuyên bố năm 2016 của Hội Nha khoa Bảo tồn Hàn Quốc: nhận thức của công chúng về vết nứt thấp hơn nhiều so với sâu răng hay bệnh nướu.

Bài nêu bốn lý do khiến chẩn đoán khó:

1. Bệnh nhân thường không nói được chính xác chỗ khó chịu.
2. Vết nứt sớm chưa hở, nên khó thấy trên X-quang.
3. Đường nứt thường xuất hiện cả ở răng kế bên, răng đối diện hoặc răng bên kia.
4. Hiện chưa có cách biết một đường nhìn thấy đi sâu đến đâu.

Lấy lý do thứ nhất. Người ta ít nhầm trái phải, nhưng thường nhầm răng cối nhỏ với răng hàm. Trên và dưới cũng bị nhầm, và khó chịu thường chỉ xảy ra hai hoặc ba lần mỗi tháng.

X-quang cũng không giúp nhiều. Vết nứt thường chạy từ trước ra sau. Giai đoạn đầu chưa có khe hở, nên khó thấy ngay cả trên X-quang thường hay CBCT.

Khi các đường xuất hiện ở nhiều chỗ, khó biết đường nào là nguyên nhân.

Độ sâu là phần khó nhất. Nếu không nhổ răng để chụp micro-CT hoặc lấy mẫu mô, không ai biết vết nứt đã đi bao xa. Trong lúc điều trị, một đường trông mờ nhạt có thể hóa ra đã lan đến tủy.

Trong một ca của bài nghiên cứu, đường nứt khó thấy dưới kính hiển vi cho đến khi nhuộm màu, và vết nứt sâu hóa ra nằm ở chỗ khác.

Nha sĩ kiểm tra răng nứt như thế nào?

Bài nghiên cứu nêu việc tái hiện cơn đau là phương pháp đáng tin cậy. Bệnh nhân cắn lên một cây bông gòn, que gỗ đè lưỡi hoặc miếng cao su cuộn đặt ở chỗ nghi ngờ. Đây là thử nghiệm cắn.

Việc cắn làm răng mở theo vết nứt, cho thấy cơn đau tương tự có xuất hiện không. Hướng dẫn về điều trị tủy của cổng thông tin sức khỏe quốc gia cũng nói gãy răng được chẩn đoán bằng cách cho bệnh nhân cắn mạnh.

Bài cũng ghi nhận giới hạn. Tùy chỗ bạn cắn, vết nứt có thể không mở, nên cơn đau có thể không tái hiện. Răng trên và dưới bị ép cùng lúc, nên khó biết răng nào là nguyên nhân.

Một số nhà nghiên cứu cảnh báo thử nghiệm cắn có thể làm vết nứt nặng thêm. Trong các nghiên cứu trước, hầu hết người bị răng nứt tái hiện được khó chịu qua thử nghiệm cắn. Khoảng 20–30% báo ê buốt khi thử lạnh.

Một báo cáo ca của Đại học Chosun cho thấy quy trình. Một người đàn ông 43 tuổi đau nhói ở răng hàm trên bên phải trong nhiều tháng. Cắn lên cuộn bông tái hiện cơn đau thường gặp của ông, X-quang không thấy gì bất thường, và răng nứt được chẩn đoán.

Có thể bôi thuốc nhuộm để nó thấm vào vết nứt, nhưng nó cũng có thể che vết nứt hoặc để lại vết ố. Người khám thiếu kinh nghiệm có thể nhầm đường rạn men hoặc rãnh răng với vết nứt.

Kính hiển vi nha khoa phóng đại 14–20 lần giúp tìm đường nứt dễ hơn mắt thường hay kính lúp 2–4 lần. Nó cũng không làm thay đổi răng chút nào.

Ánh sáng sợi quang cũng giúp, vì tia sáng bị bẻ tại vết nứt.

Bài kết luận rằng tất cả các phương pháp này cho thấy vết nứt ở đâu, nhưng không cho thấy nó sâu bao nhiêu.

Răng nứt được điều trị như thế nào?

Báo cáo ca của Đại học Chosun giải thích chiến lược cơ bản. Ôm giữ thân răng, nơi vết nứt đang lan, để giảm triệu chứng và làm chậm tiến triển.

Có thể dùng khâu chỉnh nha, một nắp chụp lên mặt nhai hoặc mão răng toàn phần.

Các bước tiếp theo cũng được nêu. Nếu triệu chứng lắng xuống sau khi răng được ôm giữ, chỉ cần theo dõi. Nếu triệu chứng tiếp diễn hoặc nặng hơn, điều trị tủy sẽ theo sau.

Trong một nghiên cứu được dẫn, các răng hàm nứt có viêm tủy có hồi phục được làm mão toàn phần. Trong 6 tháng, 21% cần điều trị tủy. Mão răng khi đó phải làm lại.

Có thể thử mão tạm trước. Nếu cắn không đau và không có triệu chứng viêm tủy, mão toàn phần theo sau. Tuy nhiên, đau thường quay lại sau mão chính thức, nên đôi khi điều trị tủy được làm trước.

Một nghiên cứu khác xem xét 72 răng nứt. Trước mão chính thức, 60 răng (83,3%) đã điều trị tủy, và 12 răng giữ được tủy sống.

Báo cáo ca nói điều trị tủy không ôm giữ răng; nó loại bỏ triệu chứng. Vì vậy quyết định điều trị tủy phải theo triệu chứng.

Sau điều trị tủy răng nứt, tỷ lệ sống sót 2 năm được báo cáo là 85,5–90%.

Với răng nứt sớm không viêm tủy, báo cáo kết luận có thể dùng nhựa composite để phủ các múi răng. Cách này có thể trì hoãn điều trị tủy và mão răng.

Phủ composite trực tiếp tốn ít thời gian điều trị hơn và có thể sửa nếu sứt, nhưng tái tạo hình dạng múi răng khó.

Một nghiên cứu của Opdam, được dẫn trong bài, chỉ cùng hướng. Răng được phủ composite lên múi không có thất bại nào trong 7 năm. Răng không phủ múi thất bại ở mức 6% mỗi năm.

Dù vậy, báo cáo ca này theo dõi một người trong một năm. Triệu chứng hết sau một năm, nhưng một phần composite đã sứt. Không thể kỳ vọng kết quả tương tự ở mọi ca.

Khi vết nứt sâu dần, lựa chọn thu hẹp. Hướng dẫn về đau răng nói răng gãy dọc thường phải nhổ. Dán lại và làm mão là có thể, nhưng tỷ lệ thành công không cao.

Hướng dẫn về nhổ răng cũng liệt kê răng nứt hoặc gãy vẫn đau dù đã điều trị là một lý do nhổ răng.

Bệnh nhân ở Busan phòng ngừa răng nứt như thế nào?

Lời khuyên của cổng thông tin sức khỏe quốc gia là giảm lực mạnh lặp đi lặp lại. Bài trên tạp chí cũng liên hệ thói quen ăn uống và siết răng với vết nứt. Cổng thông tin khuyến nghị các thói quen sau:

• Ngừng nhai một bên.
• Ngừng cắn vật cứng như đá, bút hoặc móng tay.
• Kiểm soát nghiến hoặc siết răng.
• Đeo máng chống nghiến ban đêm nếu cần.

Răng đã điều trị tủy cần chăm sóc thêm. Hướng dẫn về điều trị tủy nói răng bị khoan nhiều dễ gãy. Răng hàm và răng bị khoan nhiều cần mão răng để ngừa gãy, và thức ăn rất cứng nên nhai cẩn thận.

Nếu đau nhói khi cắn cứ quay lại, hãy đi kiểm tra vết nứt. Độ sâu của răng nứt khó biết trước, nên điều trị được quyết định từ triệu chứng và kết quả thử nghiệm cùng nhau.

Bệnh nhân thường không nói được chính xác chỗ khó chịu, nên hãy ghi lại những điểm sau trước khi đến khám.

• Trái hay phải, trên hay dưới.
• Mỗi tháng đau bao nhiều lần.
• Thức ăn nào gây đau.
• Đau nhiều hơn khi cắn hay khi thả ra.
• Lạnh có đau không, và bạn có nghiến hay siết răng không.

Tại Reset Dental Clinic ở Seomyeon, chúng tôi quyết định điều trị bằng cách xem các ghi chú này cùng với kết quả thử nghiệm.

Câu hỏi thường gặp

Tôi thấy một đường trên răng nhưng không đau. Vậy có sao không?

Cổng thông tin nói đường rạn men trong men răng không cần điều trị nếu không có triệu chứng. Nhưng độ sâu của nó không thấy được từ ngoài. Nếu cắn bắt đầu đau hoặc ê buốt, hãy đi kiểm tra.

Chỉ đau vài lần mỗi tháng. Tôi có thể chờ không?

Bài nghiên cứu nói khó chịu do răng nứt thường xảy ra hai hoặc ba lần mỗi tháng. Đau hiếm không có nghĩa vấn đề nhẹ. Răng tách dọc thường phải nhổ, nên đừng trì hoãn nếu nó tái diễn.

Mão răng có làm răng nứt hết đau không?

Mão răng có thể giảm triệu chứng, nhưng đôi khi cần điều trị tủy sau đó. Đó là vì độ sâu vết nứt không thể biết trước. Chúng tôi giải thích khả năng này trước khi điều trị.

Tôi có thể điều trị răng nứt bằng tiếng Việt tại Busan không?

Có. Chúng tôi cung cấp thông dịch tiếng Việt 1:1 từ buổi tư vấn đầu tiên cho đến khi kết thúc điều trị. Phòng khám nằm gần lối ra số 2 ga Seomyeon (đi bộ 5 phút), đối diện khách sạn Lotte, và bạn có thể gọi 010-8555-2854 (+82-10-8555-2854 nếu gọi từ nước ngoài).

Tài liệu tham khảo

• Cổng Thông tin Sức khỏe Quốc gia KDCA, "Đau răng và đau mạn tính (Đau răng)" — vết nứt nhỏ do cắn vật cứng, chấn thương, mòn hoặc tuổi tác, thường không nhận ra; không triệu chứng khi giới hạn ở men răng, đau răng khi lan đến tủy; đau nhói khi cắn hết khi thả ra, và đau khi nhả; răng gãy dọc thường phải nhổ, tỷ lệ thành công thấp với dán lại và làm mão; phòng ngừa bằng ngừng nhai một bên, cắn đá, bút hoặc móng tay, và kiểm soát nghiến răng bằng máng ban đêm; đường rạn men không cần điều trị khi không có triệu chứng
• Tạp chí Hiệp hội Nha khoa Hàn Quốc, "Phương pháp chẩn đoán và giới hạn đối với răng nứt" (Kim Sun-il, Shin Su-jung, 2024) — năm nhóm gãy dọc răng; bệnh nhân thường không chắc vị trí, khó chịu hai hoặc ba lần mỗi tháng; vết nứt sớm khó thấy trên X-quang và CBCT; đường nứt trên răng khác và không có cách đo độ sâu; các nguyên nhân khác gây đau khi nhai; thử nghiệm cắn và giới hạn; hầu hết bệnh nhân tái hiện khó chịu qua thử nghiệm cắn và 20–30% báo ê buốt với lạnh; thuốc nhuộm và kính hiển vi không cho thấy độ sâu; thói quen ăn uống và siết răng là yếu tố
• Tạp chí Hiệp hội Nha khoa Hàn Quốc, "Điều trị hội chứng răng nứt bằng nhựa composite và khóa khớp cắn: Báo cáo ca lâm sàng" (Park Tae-young và cộng sự, 2021) — ôm giữ thân răng để giảm triệu chứng và làm chậm vết nứt tiến triển; khâu, phủ mặt nhai và mão toàn phần; theo dõi nếu triệu chứng lắng xuống và điều trị tủy nếu tiếp diễn hoặc nặng hơn; 21% răng hàm nứt có viêm tủy có hồi phục được làm mão cần điều trị tủy trong 6 tháng; phủ múi bằng composite cho vết nứt sớm không viêm tủy có thể trì hoãn điều trị tủy và mão răng (một ca, theo dõi một năm)
• Cổng Thông tin Sức khỏe Quốc gia KDCA, "Điều trị tủy" — chẩn đoán gãy răng bằng thử nghiệm cắn; răng dễ gãy hơn sau khi bị khoan để điều trị tủy; mão răng cho răng hàm và răng bị khoan nhiều để ngừa gãy
• Cổng Thông tin Sức khỏe Quốc gia KDCA, "Nhổ răng" — nhổ răng khi răng nứt hoặc gãy vẫn đau dù đã điều trị