Răng trưởng thành không mọc lên? Hướng dẫn về mọc răng tại Busan

• Mọc răng là hành trình một chiếc răng di chuyển qua xương hàm đến đúng vị trí của nó. Nếu con đường đó bị chặn, răng sẽ mọc muộn hoặc dừng lại.
• Mọc muộn không giống với bị kẹt. Các bác sĩ phân biệt mọc chậm, mọc lệch chỗ và răng ngầm.
• Phần lớn trường hợp không gây đau, nên rất khó phát hiện nếu không chụp X-quang. Một lần kiểm tra nhanh tại Busan có thể giải đáp thắc mắc này.
• Nên chờ đợi hay can thiệp tùy vào nguyên nhân và vị trí. Bỏ lỡ thời điểm phù hợp có thể ảnh hưởng đến các răng bên cạnh.

"Bạn bè cùng lứa đã có răng mới, còn con mình thì chưa." Các bậc phụ huynh thường chia sẻ điều này tại phòng khám của chúng tôi ở khu Seomyeon, Busan. Trẻ em phát triển với tốc độ khác nhau, nên việc chậm một chút là điều bình thường. Với các gia đình đang sống hoặc đến khám tại Hàn Quốc, chúng tôi có dịch vụ thông dịch tiếng Việt 1:1 từ buổi tư vấn đầu tiên cho đến khi kết thúc điều trị.

Tuy vậy, có những trường hợp chỉ cần chờ thêm thời gian, và có những trường hợp càng chờ càng khó xử lý. Dựa trên cổng thông tin sức khỏe quốc gia Hàn Quốc, bài viết này giải thích các vấn đề về mọc răng, khi nào nên chụp X-quang và điều gì thay đổi nếu không xử lý gì cả.

Quá trình mọc răng thực sự diễn ra như thế nào?

Cơ quan Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hàn Quốc (KDCA) định nghĩa mọc răng là toàn bộ quá trình một chiếc răng di chuyển từ trong xương hàm ra đến khoang miệng. Quá trình này kết thúc khi răng đạt đến vị trí có thể hoạt động được.

KDCA chia quá trình này thành ba giai đoạn. Mỗi giai đoạn có vai trò riêng.

KDCA giải thích thêm rằng mỗi chiếc răng mọc lên theo thời điểm, thứ tự và vị trí riêng của nó.

Khi điều kiện xung quanh làm xáo trộn sự cân bằng đó, quá trình mọc răng có thể dừng lại hoặc bị trì hoãn. Một chiếc răng mọc sai vị trí, hoặc không thể mọc lên được, được gọi là rối loạn mọc răng.

Nói cách khác, một chiếc răng thiếu trong khoang miệng không phải lúc nào cũng là răng bị mất. Thường thì nó vẫn ở đó, đang chờ bên trong xương hàm.

Răng mọc muộn có giống với răng không thể mọc lên không?

Không. KDCA chia các vấn đề về mọc răng thành ba loại. Chúng có thể trông giống nhau khi nhìn từ bên ngoài, nhưng mỗi loại được xử lý khác nhau.

Mọc chậm nghĩa là một chiếc răng chưa mọc lên dù đã qua thời điểm bình thường. Theo KDCA, việc một hoặc vài răng trưởng thành mọc muộn là điều thường gặp. Đôi khi tất cả răng đều mọc muộn do một nguyên nhân toàn thân, trong khi việc răng sữa mọc muộn thì tương đối hiếm.

Mọc lệch chỗ nghĩa là răng mọc lên ở sai vị trí. KDCA cho biết điều này thường xảy ra nhất ở răng hàm lớn thứ nhất hàm trên, răng cửa bên hàm dưới và răng nanh hàm trên.

Răng ngầm nghĩa là răng vẫn nằm sâu trong nướu hoặc xương hàm dù đã quá thời điểm mọc. Một chiếc răng chưa bị chôn vùi cũng có thể được xem là răng ngầm nếu hình dáng, vị trí, hướng mọc và không gian của nó khiến việc mọc bình thường khó xảy ra.

Vì sao có những chiếc răng không mọc lên được, và tình trạng này phổ biến đến đâu?

KDCA chia nguyên nhân thành nguyên nhân tại chỗ và nguyên nhân toàn thân.

Nguyên nhân tại chỗ chỉ liên quan đến vị trí đó trong khoang miệng. KDCA liệt kê một số nguyên nhân sau.

• mầm răng nằm lệch khỏi đường mọc bình thường
• không đủ khoảng trống cho răng
• một chiếc răng thừa (răng dư) chắn đường mọc
• một khối u dạng răng gọi là u răng, hoặc một nang, nằm trên đường mọc
• một chiếc răng sữa đã dính chặt vào xương và không rụng

Khi đường mọc bị chặn, răng sẽ dừng lại hoặc mọc lệch hướng.

Cũng có những nguyên nhân toàn thân. KDCA cho biết những nguyên nhân này cần được xem xét khi không tìm thấy nguyên nhân tại chỗ, và nhắc đến các rối loạn nội tiết, chuyển hóa cùng một số hội chứng nhất định. Trong những trường hợp đó, đây không chỉ là vấn đề răng miệng đơn thuần, nên cần có sự phối hợp của bác sĩ nhi khoa.

Tình trạng này phổ biến đến đâu? Một khảo sát tại Hàn Quốc được KDCA trích dẫn cho thấy khoảng 4,5% bệnh nhân đến khám nha khoa nhi có vấn đề về mọc răng trưởng thành.

Trong số đó, răng ngầm ở hàm trên chiếm 75%. Răng cửa giữa và răng nanh là những răng bị ngầm nhiều nhất. Vấn đề mọc răng của răng nanh hàm trên, vốn có thể gây hậu quả nghiêm trọng, được ghi nhận ở khoảng 2%.

Vì vậy đây không phải là tình trạng hiếm gặp, nhưng cũng không ảnh hưởng đến phần lớn trẻ em. Thay vì lo lắng, việc kiểm tra một lần sẽ hợp lý hơn.

Khi nào nên cho con bạn chụp X-quang tại Busan?

Theo KDCA, việc chẩn đoán bắt đầu bằng một vài kiểm tra.

• hai bên trái phải có giống nhau không
• đã có bao nhiêu răng trưởng thành mọc lên
• thứ tự chúng mọc lên

KDCA sau đó đưa ra hai dấu hiệu rõ ràng cho thấy cần chụp X-quang.

Phim X-quang toàn cảnh và phim X-quang cắn là hai loại ảnh chính, thường kèm theo vài phim X-quang nhỏ chụp trong khoang miệng.

Đôi khi chúng tôi cần thấy chính xác vị trí của răng, mức độ chân răng bên cạnh bị tiêu, hoặc tình trạng các cấu trúc lân cận. Khi đó có thể cần chụp thêm CT.

Tài liệu KDCA về răng khôn cũng cho biết CT giúp ích khi một răng nằm gần ống dây thần kinh. Điều này giúp đưa ra quyết định chính xác hơn.

KDCA nhấn mạnh một giai đoạn đặc biệt. Những năm tiểu học và trung học cơ sở là lúc răng đang thay đổi, nên việc chụp X-quang định kỳ giúp phát hiện sớm các vấn đề về mọc răng.

Điều này trùng với hướng dẫn của KDCA về fluor. Tài liệu xem những năm cho đến khoảng 14–15 tuổi là giai đoạn quan trọng và khuyến nghị bôi fluor chuyên nghiệp mỗi 3 đến 6 tháng. Bạn có thể kiểm tra tình trạng mọc răng trong những lần tái khám định kỳ đó.

Điều gì xảy ra nếu để yên một chiếc răng chưa mọc?

KDCA nhắc lại rằng các vấn đề về mọc răng thường tiến triển mà không có triệu chứng rõ ràng. Không đau không có nghĩa là không có vấn đề. Tài liệu liệt kê những nguy cơ sau.

• răng bên cạnh nghiêng vào, mất khoảng trống và đường giữa bị lệch
• răng bên cạnh di chuyển và chân răng của chúng bị tiêu (tiêu chân răng)
• cung răng bị ngắn lại, dẫn đến khớp cắn kém
• hình thành một nang
• nhiễm trùng và đau lan tỏa

KDCA đưa ra những ví dụ cụ thể. Nếu răng hàm lớn thứ nhất hàm trên bị kẹt lại phía sau răng hàm sữa phía trước nó, chân răng hàm sữa đó có thể bị tiêu. Khi tình trạng này trở nên nghiêm trọng, dây thần kinh bị nhiễm trùng và cơn đau xuất hiện.

Nếu răng sữa đó sau đó phải nhổ sớm, cần điều trị để giữ và phục hồi khoảng trống sau đó. Nếu để trống, khoảng trống sẽ thu hẹp lại khi các răng bên cạnh nghiêng vào.

Khi răng nanh hàm trên mọc lệch hướng, chân răng cửa hàm trên bên cạnh nó có thể bị tiêu. Nếu dây thần kinh bị nhiễm trùng, có thể cần điều trị tủy.

Nếu tình trạng tiêu chân răng tiến triển nặng, răng cửa có thể lung lay và phải nhổ bỏ. Kết quả là một chiếc răng cửa khỏe mạnh bị mất đi, chứ không phải chiếc răng gây ra vấn đề.

Một túi chứa dịch cũng có thể hình thành quanh một chiếc răng bị chôn vùi. Tài liệu KDCA về răng khôn giải thích rằng một chiếc răng ngầm có thể gây ra nang thân răng, phá hủy xương hàm xung quanh.

Nếu lan rộng hơn, nó có thể chạm đến răng hàm bên cạnh và khiến răng đó mất đi tương lai. Một nang lớn thậm chí có thể khiến xương hàm gãy chỉ với một va chạm nhỏ, nên cần điều trị kịp thời.

Các vấn đề về mọc răng được điều trị như thế nào?

KDCA cho biết điều trị phụ thuộc vào nguyên nhân, mức độ phát triển của răng, vị trí và hướng đi của mầm răng, cùng khả năng hợp tác của trẻ. Có một trình tự nhất định.

1. Loại bỏ nguyên nhân tại chỗ, chẳng hạn răng thừa, u răng, nang hoặc răng sữa quá hạn.
2. Theo dõi định kỳ xem răng có tự mọc lên hay không.
3. Phẫu thuật bộc lộ răng để mở đường mọc.
4. Kéo răng nhẹ nhàng bằng chỉnh nha để đưa răng vào đúng vị trí.
5. Cân nhắc trồng lại răng (ghép chuyển vị), hoặc nhổ bỏ.

Trước tiên là loại bỏ vật cản trên đường mọc, thường bằng một cuộc tiểu phẫu. Sau đó là theo dõi định kỳ.

KDCA giải thích rằng một khi nguyên nhân đã được loại bỏ và răng còn đủ lực mọc, quá trình mọc răng bình thường có thể diễn ra mà không cần điều trị thêm. Chờ đợi cũng có thể là một hình thức điều trị.

Nếu răng vẫn không mọc lên, răng sẽ được phẫu thuật bộc lộ. Nướu, xương và đôi khi một phần túi răng được lấy bỏ để mở đường.

Răng có xu hướng di chuyển về hướng ít lực cản nhất. KDCA ghi nhận rằng một răng nanh hàm trên bị ngầm về phía vòm miệng đôi khi chỉ cần bộc lộ là có thể tự mọc lên.

Nếu chỉ bộc lộ thôi chưa đủ, sẽ dùng đến lực kéo chỉnh nha. Sau khi thân răng được bộc lộ, một khí cụ nhỏ được gắn vào răng để kéo răng về vị trí bình thường.

KDCA nhấn mạnh việc dùng lực nhẹ và tăng dần để răng vẫn sống. Tốc độ không phải là mục tiêu.

Nếu đường mọc của răng lệch quá xa hoặc cấu trúc không phù hợp để kéo, có thể cân nhắc phương pháp ghép chuyển vị răng. Điều này có nghĩa là di chuyển chiếc răng đến đúng vị trí. KDCA cho biết phương pháp này thường được thực hiện khi khoảng ba phần tư chân răng đã hình thành.

Những răng chưa phát triển hoàn chỉnh thường có tỷ lệ thành công cao hơn, nên thời điểm thực hiện ảnh hưởng đến kết quả. Nếu không phương pháp nào trong số này hiệu quả, hoặc răng đang cản trở sự phát triển của các răng và xương lân cận, việc nhổ bỏ sẽ được cân nhắc.

Nếu không đủ khoảng trống, hoặc bạn phát hiện khi đã trưởng thành thì sao?

KDCA nêu thiếu khoảng trống cho răng là một yếu tố nguy cơ. Điều này xảy ra khi xương hàm nhỏ hoặc răng lớn.

Để phòng ngừa, có thể cần điều trị chỉnh nha sớm nhằm mở rộng cung răng. Thời điểm lại một lần nữa là yếu tố quan trọng ở đây.

Tài liệu KDCA về phẫu thuật hàm cho biết trẻ đang trong giai đoạn tăng trưởng đôi khi có thể cải thiện các vấn đề về xương hàm bằng chỉnh nha và tránh được phẫu thuật. Người trưởng thành đã ngừng phát triển có thể cần phẫu thuật để điều chỉnh sự lệch lạc về xương. Một số lựa chọn chỉ tồn tại trong giai đoạn thơ ấu.

Một số người phát hiện có răng ngầm khi đã trưởng thành. Tài liệu KDCA về răng khôn giải thích rằng việc nhổ một chiếc răng ngầm sẽ khó hơn theo tuổi tác. Xương trở nên đặc hơn, và các vấn đề sức khỏe tổng quát cũng dễ xảy ra hơn.

Tuy nhiên, nếu một chiếc răng nằm rất sâu và việc nhổ có nguy cơ gây tổn thương dây thần kinh, đôi khi răng sẽ được giữ nguyên và theo dõi. Nhổ mọi chiếc răng bị chôn vùi không phải là câu trả lời, và để yên tất cả cũng vậy.

Với người trưởng thành có răng ngầm, chúng tôi bắt đầu bằng việc kiểm tra vị trí của răng và các cấu trúc lân cận qua phim X-quang. Bước tiếp theo tùy thuộc vào kết quả đó, nên cần có buổi tư vấn trực tiếp.

Các câu hỏi thường gặp

Con tôi mọc răng chậm hơn bạn bè. Có thể chờ đến khi nào?

Trẻ em phát triển khác nhau, nên chỉ dựa vào tuổi thì không thể quyết định được. KDCA cho biết cần chụp X-quang nếu răng sữa vẫn còn dù đã quá thời điểm thông thường. Điều tương tự áp dụng nếu một bên đã mọc còn bên kia thì chưa trong 4 tháng trở lên.

Không thấy đau gì cả. Có thực sự cần kiểm tra không?

KDCA nhấn mạnh rằng các vấn đề về mọc răng thường tiến triển mà không có triệu chứng. Việc khám định kỳ, bao gồm chụp X-quang, rất quan trọng để phát hiện sớm. Vì không đau, chụp X-quang chính là cách để bạn biết được tình trạng.

Một chiếc răng bị chôn vùi có thể giữ lại được không?

Có thể, tùy trường hợp. KDCA mô tả việc đưa răng vào đúng vị trí bằng phẫu thuật bộc lộ và lực kéo chỉnh nha. Tuy nhiên, mầm răng càng lệch xa khỏi vị trí bình thường, khả năng thành công càng thấp.

Chúng tôi có thể kiểm tra bằng tiếng Việt tại Busan không?

Có. Chúng tôi cung cấp dịch vụ thông dịch tiếng Việt 1:1 từ buổi tư vấn đầu tiên cho đến khi kết thúc điều trị. Phòng khám nằm gần lối ra số 2 ga Seomyeon (đi bộ 5 phút), đối diện khách sạn Lotte Busan, bạn có thể gọi 010-8555-2854 (+82-10-8555-2854 nếu gọi từ nước ngoài).

Tài liệu tham khảo

• Cổng thông tin sức khỏe quốc gia KDCA, "Rối loạn mọc răng" — định nghĩa và ba giai đoạn mọc răng, mọc chậm, mọc lệch chỗ và răng ngầm, nguyên nhân tại chỗ và toàn thân, tần suất theo khảo sát tại Hàn Quốc (4,5%, 75%, 2%), triệu chứng và biến chứng, khi nào cần chụp X-quang (răng sữa còn sót lại, chênh lệch 4 tháng trở lên), trình tự loại bỏ nguyên nhân, theo dõi, phẫu thuật bộc lộ, lực kéo chỉnh nha, ghép chuyển vị và nhổ răng, cùng việc khám định kỳ trong tuổi đi học và tình trạng thiếu khoảng trống
• Cổng thông tin sức khỏe quốc gia KDCA, "Răng khôn" — răng ngầm do thiếu khoảng trống, nang thân răng và tổn thương xương hàm, lý do việc nhổ răng khó hơn theo tuổi tác, theo dõi các răng ngầm sâu, và vai trò của phim X-quang toàn cảnh cùng CT
• Cổng thông tin sức khỏe quốc gia KDCA, "Phẫu thuật chỉnh hàm và điều trị chỉnh nha" — các vấn đề về xương đôi khi có thể cải thiện bằng chỉnh nha trong giai đoạn tăng trưởng, trong khi phẫu thuật có thể cần thiết sau khi ngừng tăng trưởng
• Cổng thông tin sức khỏe quốc gia KDCA, "Bôi fluor" — giai đoạn chăm sóc từ khi mọc răng sữa đầu tiên đến 2 năm sau khi mọc răng trưởng thành cuối cùng (14–15 tuổi) và chu kỳ bôi fluor chuyên nghiệp (3–6 tháng)