Vì sao hàm giả của tôi cứ bị lỏng? Hướng dẫn từ Busan

• Hàm giả bị lỏng không phải vì nó giãn ra, mà vì xương hàm bên dưới vị trí mất răng cứ tiếp tục tiêu đi. Cái vừa khít lúc đầu sẽ dần dần không còn vừa nữa.
• Vì vậy đây không phải là một khí cụ làm một lần rồi thôi. Ngay cả khi nó không mòn hay gãy, xương vẫn tiếp tục thay đổi, nên cần tái khám và điều chỉnh định kỳ.
• Chiếc răng giữ móc của hàm giả bán phần có thể dễ bị sâu răng và viêm nha chu hơn, tuổi thọ của nó cũng có thể bị rút ngắn.
• Đừng tự sửa ở nhà. Nguồn tin cho biết dụng cụ và keo dán tại nhà thường khiến vấn đề trở nên tệ hơn.

Tại Reset Dental Clinic ở Seomyeon, Busan, nhiều bệnh nhân đeo hàm giả cho biết hàm của họ cứ bị tuột, keo dán không giữ được lâu, hoặc hàm dưới bị bật lên. Bài viết này giải thích vì sao chiếc hàm giả bạn đang đeo trở nên lỏng lẻo, và bước tiếp theo là gì. Bệnh nhân quốc tế có thể trải qua toàn bộ quá trình này cùng chúng tôi với phiên dịch tiếng Việt 1:1.

Đây không phải là bài viết về việc có nên làm một bộ hàm giả mới hay không. Đây là bài viết về bộ hàm bạn đang đeo hiện tại.

Bài viết dựa trên các trang thông tin của cổng thông tin y tế quốc gia về hàm giả tháo lắp, nhổ răng, khô miệng và phòng ngừa bệnh răng miệng. Bài viết cũng sử dụng loạt bài quan điểm về suy yếu chức năng răng miệng trên Dailydental, tờ báo của Hiệp hội Nha khoa Hàn Quốc.

Vì sao hàm giả trở nên lỏng theo thời gian?

Hãy bắt đầu bằng một điều đáng yên tâm. Trong hầu hết các trường hợp, hàm giả bị lỏng không phải do chăm sóc kém hay tay nghề kém.

Một tấm hàm tháo lắp, loại bạn tháo ra và lắp vào, thường tựa lên nướu. Khi những gì bên dưới thay đổi, độ khít cũng thay đổi theo.

Cổng thông tin y tế quốc gia nói rõ điều này. Xương hàm ở những vùng không còn răng bị tiêu dần theo thời gian, nên hàm giả vừa khít lúc đầu sẽ dần dần không còn vừa nữa sau vài năm.

Xương hàm ở đây là phần xương từng bao quanh và giữ răng. Khi một chiếc răng mất đi, phần xương đó không còn nhiệm vụ, và nó tiêu dần theo thời gian.

Cùng nguồn tin mô tả điều xảy ra sau thời gian dài sử dụng. Khi nướu teo lại, một khoảng trống có thể xuất hiện giữa tấm hàm và nướu, và sự cọ xát có thể gây đau.

Nguồn tin cũng nói thêm rằng tấm hàm có thể rơi ra khi ăn hoặc nói chuyện. Những gì nhiều người đeo hàm giả đang trải qua được ghi rõ ngay trong nguồn tin đó.

Đây là lý do cổng thông tin trả lời rất thận trọng cho câu hỏi hàm giả dùng được bao lâu. Ngay cả khi nó không mòn hay gãy, hình dạng của xương hàm vẫn tiếp tục thay đổi.

Vì vậy cần tái khám định kỳ, điều chỉnh, và theo thời gian là làm một bộ hàm mới. Một tấm hàm chưa bị gãy không có nghĩa là nó vẫn còn vừa khít.

Nha sĩ tại Busan có thể làm gì cho một hàm giả bị lỏng?

Hàm giả bị lỏng không phải lúc nào cũng có nghĩa là phải làm ngay một bộ mới. Bước đầu tiên tại phòng khám nha khoa thường là khôi phục lại độ khít.

Một cách là làm lại lớp lót ở mặt trong, phía tiếp xúc với nướu, bằng vật liệu mới. Việc này tạo hình lại để khớp với nướu đã teo, và nha sĩ gọi đây là lót lại nền hàm.

Nguồn tin không dùng thuật ngữ đó. Thay vào đó, nguồn tin cho biết điều quan trọng là đến khám nha sĩ định kỳ để kiểm tra và sửa chữa khi cần.

Việc sửa chữa và điều chỉnh có thể bao gồm nhiều việc.

• làm dịu những điểm mà tấm hàm đè và gây đau
• phân bố lực cắn đều hơn
• làm lại lớp lót mặt trong để khớp lại với nướu

Có một lời cảnh báo chúng tôi muốn nhấn mạnh, vì nguồn tin dùng những từ ngữ khác thường mạnh mẽ. Một số người cố tự sửa hàm giả tại nhà bằng dụng cụ và keo dán.

Đây là những khí cụ rất tinh vi, và nguồn tin cho biết những nỗ lực như vậy thường khiến vấn đề tệ hơn. Nguồn tin khuyên nên đến gặp nha sĩ ngay cả với những vấn đề nhỏ.

Nếu bạn giữ một tấm hàm không vừa khít bằng keo dán, phần xương bên dưới vẫn tiếp tục bị đè nén trong lúc đó.

Đối với bệnh nhân tham gia bảo hiểm y tế quốc dân Hàn Quốc, cổng thông tin ghi nhận rằng hàm giả đã được bảo hiểm chi trả từ tháng 7 năm 2012 cho người từ 65 tuổi trở lên. Mức chi trả là một lần mỗi bảy năm cho mỗi hàm, và mão răng trên các răng trụ không được chi trả.

Vì sao chiếc răng giữ hàm giả bán phần lại hỏng trước tiên?

Đây là phần chúng tôi mong những người đang đeo hàm giả bán phần đọc kỹ nhất. Hàm giả bán phần dùng các răng còn lại để giữ vị trí.

Loại phổ biến nhất móc một móc kim loại quanh một chiếc răng. Nguồn tin liệt kê cả hai mặt của thiết kế này.

Hai vấn đề chồng lên nhau ở chiếc răng đó.

• Lực. Tấm hàm di chuyển mỗi khi bạn nhai, và chiếc răng mang móc phải giữ nó lại.
• Vệ sinh. Bàn chải khó tiếp cận được nơi kim loại chạm vào răng, nên mảng bám dễ bị bỏ sót.

Trang thông tin về phòng ngừa bệnh răng miệng của cổng thông tin y tế quốc gia liệt kê mảng bám tích tụ nhiều trong khoang miệng là một yếu tố nguy cơ lớn gây viêm nha chu. Trang thông tin cũng nói thêm rằng khi tình trạng tiêu xương làm rộng khoảng cách giữa các răng, bàn chải thông thường không đủ, và cần dùng thêm bàn chải kẽ răng.

Những gì đã mất sẽ không quay lại. Cùng nguồn tin cho biết ngay cả khi tình trạng viêm nướu đã lành, nướu và xương không trở lại trạng thái ban đầu, nên việc phòng ngừa rất quan trọng.

Nếu bạn đang đeo hàm giả bán phần, việc bảo vệ những chiếc răng còn lại thường cấp thiết hơn cả bản thân tấm hàm.

Cũng nên biết điều gì sẽ xảy ra nếu mất thêm một chiếc răng nữa. Trang thông tin về nhổ răng cho biết một chiếc răng lung lay có thể được nhổ trước khi làm hàm giả, để hàm giả có thể được thiết kế ổn định hơn.

Vì vị trí nhổ răng cần vài tháng để lành, việc điều trị hàm giả có thể kéo dài vài tháng, hoặc hơn một năm. Mất một chiếc răng có thể đồng nghĩa với việc phải thiết kế lại toàn bộ tấm hàm.

Hàm giả có implant nâng đỡ khác biệt ở điểm nào?

Nguồn tin nói rõ về giới hạn của cách hàm giả giữ vị trí. Một bộ hàm toàn phần được giữ bằng lực hút, giống như một giác hút, và lực giữ đó có giới hạn.

Nó có thể bị lỏng khi bạn cử động miệng hoặc nhai. Vì tựa lên nướu mềm và sống hàm bằng xương, nó cũng dịch chuyển đôi chút.

Hàm dưới gặp bất lợi đặc biệt hơn. Hàm trên tựa lên vòm miệng rộng và ổn định, nhưng hàm dưới bao quanh lưỡi, một bộ phận luôn chuyển động, nên kém ổn định hơn.

Nếu bạn cảm thấy hàm giả hàm dưới bị bật lên nhiều hơn hàm trên, đó là do nguyên nhân cấu trúc. Đây là lý do nguồn tin mô tả việc mượn thêm điểm tựa từ nơi khác.

Thay vì chỉ tựa lên nướu, hàm giả có thể được giữ bởi các trụ implant đặt trong xương hoặc bởi chân răng còn lại.

Nguồn tin không chỉ liệt kê những điểm tốt. So với một tấm hàm thông thường, cách này cần phẫu thuật thêm để đặt trụ implant, và chi phí cùng thời gian điều trị tăng lên.

Có nhiều lựa chọn tùy vào số lượng trụ implant được dùng và cách bố trí. Kế hoạch điều trị được xây dựng dựa trên khả năng thích nghi và nhu cầu của từng bệnh nhân.

Nói cách khác, không có một câu trả lời chung phù hợp với tất cả mọi người.

Bạn nên chăm sóc hàm giả hằng ngày như thế nào?

Dưới đây là những điều nguồn tin liệt kê về chăm sóc sau điều trị. Một số điểm có thể khác với những gì thường được tin là đúng, nên xin hãy đọc chậm rãi.

• Không dùng kem đánh răng thông thường. Nó có thể làm mòn vật liệu. Hãy chải nhẹ nhàng bằng xà phòng hoặc nước rửa chén, hoặc dùng bàn chải và kem chuyên dụng cho hàm giả.
• Làm sạch trên một chậu nước, để nếu lỡ tuột tay thì hàm giả không bị vỡ.
• Tháo ra vào ban đêm ít nhất 8 giờ. Nướu bị đè nén trong lúc bạn đeo hàm, nên cần thời gian để phục hồi. Ngâm trong cốc nước, trừ khi có tình huống đặc biệt như nghiến răng.
• Khử trùng định kỳ bằng dung dịch vệ sinh mua tại nhà thuốc. Cho dung dịch vào cốc ngâm qua đêm là cách tiện lợi để làm điều này.
• Chải hàm giả mỗi ngày. Bỏ qua bước này khiến thức ăn đọng lại giữa các răng giả và vết ố hình thành nhanh chóng.
• Chăm sóc cả những chiếc răng và nướu còn lại, chứ không chỉ riêng tấm hàm.

Vì nguồn tin cảnh báo rằng kem đánh răng thông thường có thể làm mòn vật liệu, tốt hơn hết là không nên tự thử những cách có thể làm hỏng nó.

Nếu miệng bạn thường xuyên khô, có thêm một điểm cần lưu ý. Trang thông tin về khô miệng cho biết người đeo hàm giả nên khử trùng hàm giả mỗi ngày để nấm không phát triển.

Trang thông tin giải thích rằng nhiễm nấm trong khoang miệng là một biến chứng thường gặp của khô miệng. Trang thông tin cũng lưu ý rằng một số người thấy khó quản lý tấm hàm hơn ngay cả khi lượng nước bọt không giảm rõ rệt.

Nước bọt ít hơn làm yếu đi độ bám giữa tấm hàm và nướu. Nếu bạn đang dùng thuốc gây khô miệng, hoặc cảm thấy miệng khô, xin hãy cho chúng tôi biết khi đến khám.

Điều gì xảy ra khi hàm giả lỏng làm thay đổi cách bạn ăn uống?

Cổng thông tin y tế quốc gia cho biết ngay cả khi đeo hàm giả, khả năng nhai chỉ đạt khoảng 20–30% so với răng thật. Vì vậy trong lúc một bộ hàm lỏng vẫn còn được sử dụng, bữa ăn âm thầm thay đổi.

Loạt bài về suy yếu chức năng răng miệng cho biết hơn một nửa số người từ 70 tuổi trở lên cho biết họ gặp khó khăn khi nhai vì đeo hàm giả.

Bài viết giải thích rằng điều này không dừng lại ở việc nhai. Gánh nặng khi ăn uống có thể dẫn đến việc bỏ bữa, dinh dưỡng kém, mất cơ và vết thương lành chậm hơn do hệ miễn dịch suy yếu.

Thức ăn mềm được chọn thường xuyên hơn, còn thịt và rau dần dần biến mất khỏi bàn ăn.

Nguồn tin cũng đưa ra lời khuyên về cách ăn uống khi đeo hàm toàn phần.

• Không cắn thức ăn bằng răng cửa, vì tấm hàm có thể bật ra.
• Thức ăn nhiều xơ hoặc dai nhai bằng răng hàm phía sau có thể gây áp lực và đau cho nướu hàm dưới.
• Trong lúc làm quen với bộ hàm mới, hãy bắt đầu với thức ăn mềm như trứng hấp.
• Đọc to một tờ báo để làm quen với việc nói chuyện khi đeo hàm.

Việc thích nghi mất từ vài tuần đến vài tháng, và tốc độ khác nhau tùy từng người.

Các câu hỏi thường gặp

Tôi có thể tiếp tục dùng keo dán hàm giả không?

Việc tạm ổn cho hiện tại khác với việc khôi phục lại độ khít. Nguồn tin giải thích tình trạng lỏng là do tiêu xương và khuyên nên tái khám định kỳ, sửa chữa khi cần. Xương vẫn tiếp tục thay đổi trong lúc bạn dựa vào keo dán, nên rất đáng để kiểm tra lại độ khít một lần.

Vì sao hàm giả hàm dưới của tôi bị tuột nhiều hơn hàm trên?

Điều này đến từ cấu trúc. Hàm trên tựa lên vòm miệng rộng và ổn định, còn hàm dưới bao quanh lưỡi, một bộ phận luôn chuyển động, nên độ bám kém chắc chắn hơn.

Tôi có thể đeo hàm giả khi ngủ không?

Nguồn tin khuyên nên tháo ra vào ban đêm ít nhất 8 giờ để nướu có thời gian phục hồi, trừ khi có tình huống đặc biệt như nghiến răng. Hãy ngâm trong cốc nước.

Tôi có thể chăm sóc hàm giả bằng tiếng Việt tại Busan không?

Có. Chúng tôi cung cấp dịch vụ thông dịch tiếng Việt 1:1 từ buổi tư vấn đầu tiên cho đến khi kết thúc điều trị. Phòng khám nằm gần lối ra số 2 ga Seomyeon (đi bộ 5 phút), đối diện khách sạn Lotte Busan, bạn có thể gọi 010-8555-2854 (+82-10-8555-2854 nếu gọi từ nước ngoài).

Tài liệu tham khảo

• Cổng thông tin sức khỏe quốc gia KDCA, "Phục hình tháo lắp (hàm giả)" — tình trạng tiêu xương hàm và lỏng dần theo thời gian, tái khám và điều chỉnh định kỳ, cảnh báo không nên tự sửa tại nhà, hàm giả bán phần dùng móc, overdenture và hàm giả có implant nâng đỡ, chăm sóc hằng ngày, khoảng 20–30% chức năng so với răng thật và bảo hiểm chi trả từ tuổi 65
• Báo Nha khoa KDA Dailydental (Chiui Sinbo), "Suy yếu chức năng răng miệng (VII): Giảm khả năng nhai" (chuyên mục quan điểm của bác sĩ Lee Seong-geun) — khó khăn khi nhai với hàm giả ở người từ 70 tuổi trở lên, và mối liên hệ với dinh dưỡng kém, mất cơ và lành thương chậm hơn
• Cổng thông tin sức khỏe quốc gia KDCA, "Phòng ngừa và quản lý bệnh răng miệng" — mảng bám là yếu tố nguy cơ gây viêm nha chu, bàn chải kẽ răng và vì sao nướu cùng xương không phục hồi sau khi đã mất
• Cổng thông tin sức khỏe quốc gia KDCA, "Nhổ răng" — nhổ răng lung lay để thiết kế hàm giả ổn định hơn, và nhổ răng khi viêm nha chu nặng
• Cổng thông tin sức khỏe quốc gia KDCA, "Khô miệng" — khử trùng hàm giả hằng ngày để ngăn nấm phát triển, và khó khăn khi quản lý hàm giả khi bị khô miệng