Trám bít hố rãnh cho trẻ tại Busan: Con bạn có cần không?

• Trám bít hố rãnh không phải là trám sâu răng. Nó lấp đầy những rãnh sâu, hẹp trên mặt nhai của răng hàm để dễ vệ sinh hơn.
• Những rãnh này dễ bị sâu vì chúng giữ lại thức ăn và vi khuẩn, và men răng ở đó mỏng hơn.
• Nó không thay thế cho fluor. Fluor có tác dụng tốt trên bề mặt phẳng, còn trám bít hố rãnh được phát triển cho những rãnh sâu mà fluor khó tiếp cận.
• Thời điểm rất quan trọng. Trám quá sớm có thể phản tác dụng, và một rãnh đã bị sâu thì không thể chỉ đơn giản là trám lên trên.

Tại Reset Dental Clinic ở Seomyeon, Busan, phụ huynh thường được thông báo sau khi khám răng cho con rằng nên trám bít các rãnh trên răng hàm. Nhiều người sau đó hỏi vì sao một chiếc răng không bị sâu lại cần điều trị. Dành cho các gia đình đang sống hoặc đến khám tại Hàn Quốc, chúng tôi có phiên dịch tiếng Việt 1:1 từ buổi tư vấn đầu tiên cho đến khi kết thúc điều trị.

Bài viết này dựa trên các trang của Cơ quan Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hàn Quốc (KDCA) về trám bít hố rãnh, sâu răng, phòng ngừa bệnh răng miệng và bôi fluor. Chúng tôi giải thích trám bít hố rãnh là gì, khi nào nên thực hiện và khác gì với fluor.

Vì sao mặt nhai của răng hàm lại dễ bị sâu đến vậy?

Tài liệu của KDCA phân loại sâu răng theo vị trí bắt đầu. Có sâu răng ở bề mặt trơn, sâu răng ở hố và rãnh, và sâu răng ở chân răng.

Sâu răng ở hố và rãnh là loại phổ biến nhất. Nó bắt đầu ở những rãnh hình thung lũng, chủ yếu trên mặt nhai của răng hàm và mặt trong của răng cửa hàm trên.

Tài liệu đưa ra hai lý do. Thứ nhất, các rãnh này sâu và hẹp, nên thức ăn và vi khuẩn bị giữ lại và khó làm sạch.

Thứ hai, men răng ở đó mỏng hơn những nơi khác, nên sâu răng lan nhanh hơn. Đó là lý do tài liệu cho biết phần lớn sâu răng ở răng trưởng thành bắt đầu từ những rãnh này.

Trang về phòng ngừa bệnh răng miệng bổ sung thêm một quy luật theo độ tuổi. Ở trẻ em và thanh thiếu niên, sâu răng thường bắt đầu ở mặt nhai của răng hàm. Ở người trưởng thành, nó thường bắt đầu ở kẽ răng.

Trong giai đoạn tiểu học và trung học cơ sở, khi răng hàm mới mọc ổn định, sâu răng dễ hình thành ở những rãnh này. Nó có thể lan nhanh vào bên trong răng, và thời điểm điều trị thích hợp có thể bị bỏ lỡ.

Trang này cũng trích dẫn một khảo sát năm 2022. Trong số trẻ 12 tuổi đã mọc đầy đủ răng trưởng thành, 58,4% đã từng bị sâu răng hoặc đang bị sâu răng.

Trám bít hố rãnh là gì, và được thực hiện như thế nào tại Busan?

Trước tiên, xin lưu ý về thuật ngữ. Tài liệu giải thích rằng "vật liệu trám bít hố rãnh" và "chất trám bít" là tên gọi của vật liệu. Còn thủ thuật sử dụng vật liệu đó gọi là trám bít các rãnh.

Trong lời nói hằng ngày, "trám bít hố rãnh" gọi tên điều trị theo vật liệu của nó. Dù gọi thế nào, mục tiêu vẫn giống nhau: biến một rãnh không thể chải sạch thành một bề mặt có thể chải sạch được.

Thủ thuật này đơn giản, nhưng tài liệu cho biết mỗi bước đều ảnh hưởng mạnh đến kết quả, nên cần thực hiện cẩn thận. Nó gồm bốn giai đoạn: cách ly răng, làm sạch, xử lý bề mặt bằng axit và trám vật liệu, sau đó kiểm tra khớp cắn.

Tài liệu nhấn mạnh bước đầu tiên nhiều nhất. Giữ cho khu vực đó không bị nhiễm bẩn là yếu tố then chốt quyết định trám bít hố rãnh có thành công hay không.

Phương pháp lý tưởng là dùng đế cao su cách ly (rubber dam), một tấm cao su mỏng có lỗ chỉ để lộ ra chiếc răng đang được điều trị. Các bước sau đó được thực hiện theo đúng trình tự.

Việc xử lý bằng axit làm cho bề mặt hơi nhám lên một chút để vật liệu bám tốt hơn. Nếu còn độ ẩm sau khi rửa, vật liệu sẽ không thể chảy vào rãnh đúng cách.

Khi nào trẻ nên được trám bít hố rãnh?

Tài liệu mở đầu bằng một điểm rất rõ ràng. Trám bít quá sớm không làm tăng thêm tác dụng bảo vệ, và thời điểm sai còn có thể phản tác dụng.

Tài liệu giải thích lý do. Vật liệu này nhạy cảm với độ ẩm, nên một chiếc răng chưa mọc lên hoàn toàn không thể giữ khô được, và kết quả sẽ kém bền hơn.

Nếu vật liệu tràn xuống dưới phần răng mới mọc một phần, thức ăn và mảng bám có thể tích tụ ở đó. Điều này có thể làm tăng nguy cơ sâu răng. Vì vậy tốt hơn là nên chờ cho đến khi răng đã mọc qua nướu khá đầy đủ.

Chiếc răng đầu tiên thường được trám bít là răng hàm trưởng thành thứ nhất, thường mọc lên vào khoảng 6 tuổi. Các răng khác cũng có thể được trám bít, tùy vào từng trường hợp:

• mặt nhai của răng hàm thứ hai, vốn khó chải sạch
• răng tiền hàm có rãnh rõ ràng
• răng cửa trưởng thành có rãnh sâu ở mặt trong
• răng hàm sữa

Trang về phòng ngừa bệnh răng miệng khuyên nên trám bít ngay khi thấy răng hàm đã mọc lên. Trang này khuyến khích điều trị chủ động từ khoảng 5 tuổi.

Vì sao lại nên làm sớm? Khi một chiếc răng mới mọc lên, các rãnh của nó sâu nhất và các múi răng cao nhất. Qua nhiều năm nhai, chúng mòn dần và trở nên phẳng hơn nhiều khi đến tuổi trưởng thành.

Độ sâu và hình dạng của rãnh khác nhau ở mỗi người vì đây là đặc điểm bẩm sinh. Nha sĩ đánh giá bằng cách quan sát và dùng một dụng cụ thăm dò mảnh để cảm nhận. Mức độ hoạt động của sâu răng, việc dùng kem đánh răng có fluor và vệ sinh răng miệng cũng được xem xét.

Tài liệu cũng cho biết một số người trưởng thành có rãnh sâu, hẹp và nguy cơ sâu răng cao cũng có thể được hưởng lợi từ việc trám bít.

Khi nào không nên trám bít hố rãnh?

Tài liệu liệt kê các trường hợp không nên trám bít. Chúng được tóm tắt trong bảng dưới đây.

Tài liệu nêu tên một tình huống đặc biệt không nên làm. Đó là trám bít lên trên một chỗ đã bị sâu răng từ trước.

Một khi đã bị che phủ, phần sâu răng bên dưới rất khó phát hiện sớm. Nếu phát hiện muộn, việc điều trị có thể trở nên phức tạp hơn.

Tài liệu kết luận rằng thủ thuật này trông có vẻ đơn giản, nhưng luôn cần được thực hiện cẩn thận và chính xác. Đó là lý do quyết định được đưa ra sau khi đã khám kỹ.

Trám bít hố rãnh khác gì với fluor?

Hai phương pháp này không cạnh tranh nhau. Chúng tác động ở những vị trí khác nhau.

Trang về fluor của KDCA cho biết fluor đi vào men răng và làm ổn định cấu trúc tinh thể của men răng. Điều này giúp răng chống lại axit do vi khuẩn tạo ra tốt hơn, làm cho toàn bộ bề mặt răng chắc khỏe hơn.

Trang về trám bít hố rãnh nói rõ về giới hạn của fluor. Fluor có tác dụng tốt trên bề mặt răng phẳng, nhưng tác dụng dựa trên cấu trúc của nó giảm đi ở những rãnh sâu, hẹp. Trám bít hố rãnh được phát triển để bù đắp cho điều này.

Vì vậy một đứa trẻ đã được bôi fluor vẫn có thể cần trám bít hố rãnh. Hai phương pháp điều trị này làm những việc khác nhau.

Tài liệu cũng mô tả hai loại vật liệu chính dùng để trám bít:

• Xi măng glass ionomer giải phóng fluor và ít nhạy cảm với độ ẩm hơn, nên dễ sử dụng hơn ở trẻ em. Tuy nhiên nó bám dính kém chắc hơn, và dễ bong ra hơn.
• Composite resin được dùng rộng rãi, nhưng việc giữ răng khô rất quan trọng khi dùng vật liệu này.

Màu trắng đục thường được chọn. Nó giúp nha sĩ dễ dàng nhìn thấy vật liệu đã được trám ở đâu và liệu có phần nào bị bong ra hay không trong lần khám sau.

Nếu chất trám bít bị bong ra thì sao?

Tài liệu cho biết những răng đã trám bít cần được kiểm tra định kỳ. Nha sĩ quan sát chất trám và dùng dụng cụ thăm dò để cảm nhận, kiểm tra bọt khí và độ phẳng, đều của bề mặt.

Nếu một phần đã bong ra, tài liệu mô tả cách làm lại như sau:

1. Phần vật liệu cũ còn sót lại được lấy ra bằng một dụng cụ nhỏ hình tròn.
2. Men răng được làm sạch đến khu vực không còn sâu răng hay ố màu.
3. Rãnh được trám bít lại theo đúng các bước như lúc đầu.

Về bản chất, quá trình bắt đầu lại từ đầu. Tài liệu cũng cảnh báo rằng bám dính kém có thể gây rò rỉ vi mô, một khe hở rất nhỏ ở đường viền. Một bề mặt không đều có thể khiến việc kiểm soát sâu răng khó khăn hơn.

Vì vậy suy nghĩ "đã trám bít rồi nên xong việc" là không đúng. Kiểm tra trong mỗi lần tái khám định kỳ là một nửa của điều trị này.

Bảo hiểm y tế tại Hàn Quốc

Đối với trẻ em tham gia bảo hiểm y tế quốc dân Hàn Quốc, tài liệu ghi nhận việc bảo hiểm chi trả từ năm 2013 cho việc trám bít răng hàm trưởng thành thứ nhất và thứ hai cho đến 18 tuổi. Phần bệnh nhân tự chi trả được giảm thêm từ năm 2017.

Chăm sóc hằng ngày vẫn rất quan trọng

Trám bít hố rãnh chỉ bao phủ các rãnh trên mặt nhai, không hơn không kém. Hãy nhớ rằng ở người trưởng thành, sâu răng thường bắt đầu ở kẽ răng. Những nguyên tắc cơ bản từ trang về phòng ngừa bệnh răng miệng vẫn còn áp dụng:

• chải răng ít nhất hai lần một ngày bằng kem đánh răng có fluor trong hai phút trở lên, kiểm tra bằng gương
• làm sạch kẽ răng bằng chỉ nha khoa, nơi bàn chải không thể chạm tới
• giảm cả lượng và tần suất ăn vặt có đường
• tái khám mỗi năm một lần nếu không có bệnh, hoặc mỗi sáu tháng sau khi vừa điều trị

Các câu hỏi thường gặp

Vì sao lại điều trị một chiếc răng không bị sâu?

Trám bít hố rãnh không khoan vào răng để trám. Nó lấp đầy một rãnh tự nhiên để có thể vệ sinh được. Tài liệu mô tả việc chăm sóc phòng ngừa tốt là điều trị dùng thủ thuật tối thiểu và có tác dụng lâu dài, và nêu tên trám bít hố rãnh như một ví dụ.

Vật liệu màu trắng có lộ ra khi con tôi cười không?

Câu trả lời của tài liệu rất đơn giản. Trám bít hố rãnh chủ yếu được thực hiện ở răng hàm phía trong, nằm sâu trong khoang miệng. Vì khu vực đó sâu và tối, nên rất khó nhìn thấy ngay cả khi há miệng rộng.

Trám bít hố rãnh dùng được bao lâu?

Tài liệu cho biết một lần trám có thể dùng được lâu dài. Tài liệu cũng nói rằng những răng đã trám bít cần được kiểm tra định kỳ và trám lại nếu có phần nào bong ra, nên đây là điều cần kiểm tra trong mỗi lần khám.

Con tôi có thể trám bít hố rãnh với hỗ trợ tiếng Việt tại Busan không?

Có. Chúng tôi cung cấp dịch vụ thông dịch tiếng Việt 1:1 từ buổi tư vấn đầu tiên cho đến khi kết thúc điều trị. Phòng khám nằm gần lối ra số 2 ga Seomyeon (đi bộ 5 phút), đối diện khách sạn Lotte Busan, bạn có thể gọi 010-8555-2854 (+82-10-8555-2854 nếu gọi từ nước ngoài).

Tài liệu tham khảo

• Cổng thông tin sức khỏe quốc gia KDCA, "Trám bít hố rãnh" — sâu răng ở hố và rãnh là loại phổ biến nhất, rãnh sâu hẹp và men răng mỏng, định nghĩa trám bít và sự khác nhau giữa vật liệu và thủ thuật, tác dụng yếu hơn của fluor ở rãnh sâu, vì sao trám quá sớm phản tác dụng và bắt đầu với răng hàm thứ nhất, các trường hợp không trám bít, cách ly bằng đế cao su và làm sạch, xử lý bằng axit phosphoric 30–40% trong 20–30 giây và rửa ít nhất 10 giây, chiếu đèn 10–20 giây và điều chỉnh khớp cắn, glass ionomer so với composite resin, trám lại khi bong ra, và bảo hiểm y tế quốc dân cho răng hàm thứ nhất và thứ hai đến 18 tuổi từ năm 2013
• Cổng thông tin sức khỏe quốc gia KDCA, "Sâu răng" — sâu răng là quá trình răng bị hòa tan bởi axit do vi khuẩn tạo ra từ đường, triệu chứng theo độ sâu từ men răng đến ngà răng rồi đến dây thần kinh, khuyến nghị trám bít khi răng trưởng thành mọc lên, và việc mở rộng bảo hiểm cho trám bít răng hàm thứ nhất và thứ hai còn lành lặn từ ngày 1 tháng 10 năm 2012
• Cổng thông tin sức khỏe quốc gia KDCA, "Cách phòng ngừa và kiểm soát bệnh răng miệng" — sâu răng ở mặt nhai với trẻ em và thanh thiếu niên, ở kẽ răng với người trưởng thành, sâu răng lan nhanh ở những rãnh này trong giai đoạn đi học, trám bít ngay khi răng hàm mọc lên và điều trị chủ động từ 5 tuổi, khảo sát năm 2022 cho thấy 58,4% trẻ 12 tuổi đã hoặc đang bị sâu răng, chải răng ít nhất hai lần một ngày với kem đánh răng có fluor trong hai phút, dùng chỉ nha khoa, giảm ăn vặt có đường, và tần suất tái khám
• Cổng thông tin sức khỏe quốc gia KDCA, "Bôi fluor" — cách các ion fluor đi vào men răng và ổn định cấu trúc tinh thể chống lại axit, quá trình mất khoáng và tái khoáng, bôi fluor chuyên nghiệp so với tại nhà, và việc bôi lại mỗi 3–6 tháng khi fluor đã bôi trước đó phai dần