Sưng nướu khi mang thai: hướng dẫn viêm nướu thai kỳ tại Busan

• Khi mang thai, estrogen và progesterone tăng mạnh, và nướu phản ứng mạnh hơn với mảng bám.
• Khoảng một nửa số phụ nữ mang thai bị viêm nướu thai kỳ.
• Tình trạng này thường nặng nhất vào khoảng tháng thứ 8 và giảm dần khoảng 2 tháng sau khi sinh.
• Nướu sưng phản ứng mạnh hơn với mảng bám, nên việc chăm sóc hằng ngày càng quan trọng hơn.

"Từ khi mang thai, nướu tôi chảy máu mỗi khi đánh răng." Chúng tôi thường nghe điều này tại phòng khám ở Seomyeon, Busan, và viêm nướu thai kỳ thường là nguyên nhân. Tại Reset Dental Clinic, các mẹ bầu có thể trải qua mọi buổi khám cùng thông dịch viên tiếng Việt 1:1.

Nhiều người chịu đựng vì nghĩ đơn giản là cơ thể đang nhạy cảm hơn khi mang thai. Tuy nhiên các nguồn y tế công khai giải thích vì sao tình trạng này xảy ra, và thậm chí khi nào nó thường dịu lại.

Bài viết này dựa trên các mục từ điển bệnh học của Bệnh viện Asan về viêm nướu và viêm nha chu mạn tính. Bài viết cũng dùng các trang của Cổng thông tin sức khỏe quốc gia KDCA về cạo vôi răng và phòng ngừa bệnh răng miệng.

Vì sao nướu sưng lên khi mang thai?

Mục từ về viêm nướu giải thích viêm nướu do mảng bám gây ra, một lớp màng vi khuẩn hình thành trên răng. Khi cao răng đã cứng lại tích tụ thêm, khoảng cách giữa nướu và răng mở rộng, vi khuẩn xâm nhập và viêm bắt đầu.

Cho đến đây, điều này chưa liên quan gì đến việc mang thai. Đó là nguyên nhân cơ bản gây viêm nướu ở tất cả mọi người.

Tuy nhiên, mục từ này còn bổ sung một điểm riêng: viêm nướu có liên quan đến nội tiết tố nữ. Đây là lúc yếu tố mang thai xuất hiện.

Mục từ này nêu hai giai đoạn trong đời mà mối liên hệ này thể hiện rõ.

• Ở tuổi dậy thì, các bé gái tiết ra nồng độ cao nội tiết tố nữ. Mạch máu ở nướu giãn ra, và vi khuẩn ở nướu phát triển, sinh sôi nhanh hơn, nên viêm nướu là điều thường gặp.
• Khi mang thai, estrogen và progesterone tăng mạnh. Điều này có thể dẫn đến viêm nướu thai kỳ.

Phần chẩn đoán của mục từ này nêu chi tiết hơn. Khi thai kỳ khiến nội tiết tố nữ tăng vọt, nướu biểu hiện phản ứng viêm và tăng sinh mạnh với mảng bám tại chỗ.

Kết quả là khoảng một nửa số phụ nữ mang thai gặp phải viêm nướu thai kỳ. Nói cách khác, đây là tình trạng phổ biến, không phải hiếm gặp.

Điểm mấu chốt là nội tiết tố không tạo ra mảng bám. Chúng khiến nướu phản ứng mạnh hơn với lượng mảng bám vốn đã có sẵn.

Đó là lý do viêm nướu thai kỳ liên quan đến cách nướu phản ứng, không phải dấu hiệu cho thấy bạn bỗng dưng đánh răng kém đi. Cùng một lượng mảng bám nhưng gây ra phản ứng lớn hơn.

Vấn đề về nướu cũng phổ biến ngoài thời kỳ mang thai. Cũng mục từ này đưa ra các số liệu sau về bệnh nướu răng ở người trưởng thành.

Viêm nướu thai kỳ nặng lên khi nào, và dịu lại khi nào?

Nguồn tài liệu đưa ra một mốc thời gian. Nếu thai kỳ gây ra viêm nướu, nó bắt đầu nặng hơn vào khoảng tháng thứ 2 đến tháng thứ 3 của thai kỳ.

Viêm nướu thai kỳ nặng nhất trong khoảng tam cá nguyệt thứ hai đến thứ ba, thường vào khoảng tháng thứ 8. Triệu chứng sau đó dịu lại khoảng 2 tháng sau khi sinh.

Nguồn tài liệu tiếp tục khuyến nghị nên đi khám răng sau thời điểm đó để kiểm tra nướu. Nói cách khác, đừng chỉ đơn giản bỏ mặc một khi độ sưng đã giảm.

Có một điểm dễ hiểu sai. Việc độ sưng giảm dần theo thời gian không có nghĩa là cao răng tích tụ trong lúc đó cũng biến mất theo.

Độ sưng có thể giảm, nhưng nguyên nhân vẫn còn đó. Cao răng không tự biến mất sau khi sinh.

Biết được mốc thời gian này giúp bạn lên kế hoạch. Những tháng nướu phản ứng mạnh nhất cũng là những tháng cần chú ý chăm sóc hằng ngày nhiều nhất.

Nguồn tài liệu cũng lưu ý rằng nướu sưng phản ứng còn mạnh hơn với mảng bám. Vì vậy với viêm nướu thai kỳ, mảng bám còn sót lại càng quan trọng hơn bình thường.

Điều gì xảy ra nếu viêm nướu thai kỳ bị bỏ mặc?

Mục từ về viêm nướu mô tả cách tình trạng này tiến triển. Các dấu hiệu ban đầu dễ nhận thấy, còn các dấu hiệu về sau nghiêm trọng hơn.

• nướu chuyển sang màu đỏ
• nướu chảy máu khi đánh răng
• khi bệnh tiến triển, hôi miệng có thể xuất hiện
• ăn uống có thể trở nên khó chịu
• nếu nặng hơn, có thể tiến triển thành viêm nha chu, viêm các mô xung quanh răng

Mục từ về viêm nha chu mạn tính trình bày diễn tiến này thành bốn giai đoạn. Mục từ này cũng lưu ý bệnh nướu răng giai đoạn sớm thường không đau, và cảm giác khó chịu thường xuất hiện khi bệnh đã tiến triển nặng.

1. Viêm nướu.
2. Viêm nha chu giai đoạn sớm.
3. Viêm nha chu mức độ trung bình, khi nướu bắt đầu tụt xuống và khoảng trống bắt đầu xuất hiện giữa các răng.
4. Viêm nha chu giai đoạn nặng.

Cùng mục từ này liệt kê các yếu tố ảnh hưởng đến diễn tiến của bệnh nướu răng. Mang thai và thay đổi nội tiết tố đều nằm trong danh sách đó.

• phục hình nha khoa không khít và khớp cắn lệch
• hút thuốc, căng thẳng và thói quen xấu
• một số loại thuốc, tuổi tác và thay đổi nội tiết tố
• các bệnh lý toàn thân như tiểu đường, bệnh tim mạch, mang thai và dinh dưỡng kém

Có một khác biệt quan trọng giữa các giai đoạn. Viêm nướu có thể được đảo ngược.

Mục từ này cho biết viêm nướu thường có thể trở lại trạng thái nướu khỏe mạnh nhờ đánh răng cẩn thận và dùng chỉ nha khoa. Tuy nhiên một khi đã trở thành viêm nha chu và xương đã bị tiêu, phần xương đó không tự phục hồi được.

Viêm nướu có thể đảo ngược; xương đã mất thì không. Đó chính là toàn bộ lý do vì sao cần hành động sớm, cả trong lúc mang thai lẫn sau khi sinh.

Viêm nướu thai kỳ nằm ở phía có thể đảo ngược trong bảng này. Giữ nó ở phía đó chính là mục tiêu của việc chăm sóc tại nhà và cạo vôi răng.

Bạn có thể làm gì tại nhà khi mang thai?

Trước hết, hãy làm kỹ hơn những điều cơ bản. Trang của KDCA về phòng ngừa bệnh răng miệng khuyến nghị đánh răng ít nhất hai lần một ngày với kem đánh răng có fluor, trong ít nhất 2 phút, trước gương.

Cùng trang này cho biết dùng chỉ nha khoa là điều thiết yếu. Súc miệng ít hơn sau khi dùng kem đánh răng có fluor giúp nó phát huy tác dụng tốt hơn.

Nếu xương ổ răng đã tiêu và khoảng cách giữa các răng rộng, trang này bổ sung rằng có thể dùng thêm bàn chải kẽ răng.

Thứ hai, đừng tránh đánh răng chỉ vì nướu chảy máu do viêm nướu thai kỳ. Chảy máu nướu là dấu hiệu thường gặp của viêm nướu, và đánh răng, dùng chỉ nha khoa cẩn thận chính là điều nguồn tài liệu nêu ra để phục hồi. Điều đó không có nghĩa là chà xát mạnh.

Thứ ba, hãy thay đổi cách chăm sóc khi ốm nghén khiến việc đánh răng trở nên khó khăn. Viêm nướu thai kỳ vẫn cần được làm sạch hằng ngày trong những ngày đó. Trang của KDCA cho biết nên đợi 30 phút rồi mới đánh răng sau khi tiếp xúc với axit.

Nếu bạn đánh răng mạnh ngay sau khi axit dạ dày trào lên, bạn có thể làm tổn hại thêm bề mặt răng vốn đã yếu. Tốt hơn là làm theo các bước sau.

1. Súc miệng bằng nước trước tiên.
2. Chờ một chút rồi mới đánh răng.
3. Đánh răng nhẹ nhàng với kem đánh răng có fluor, và súc miệng ít hơn sau đó.
4. Dùng chỉ nha khoa khi dạ dày đã dễ chịu hơn.

Tôi có thể cạo vôi răng khi đang mang thai không?

Với viêm nướu, kể cả viêm nướu thai kỳ, mục từ này nêu đánh răng đúng cách và cạo vôi răng định kỳ là cách điều trị. Cạo vôi răng là việc làm sạch chuyên nghiệp giúp loại bỏ mảng bám và cao răng.

Trang của KDCA về cạo vôi răng mô tả đây là phương pháp điều trị cơ bản để loại bỏ mảng bám và cao răng. Nếu bạn có bệnh nướu răng, trang này khuyến nghị cạo vôi răng ít nhất mỗi 6 tháng.

Biết trước những gì có thể xảy ra sau khi cạo vôi răng giúp bạn tránh bất ngờ. Trang của KDCA mô tả một số thay đổi bình thường.

• Cảm giác ê buốt sau cạo vôi răng sẽ hết trong vài tuần.
• Cảm giác răng lung lay là một phần của quá trình nướu sưng đang dần ổn định lại.
• Khoảng trống giữa các răng trông rộng hơn sau đó cũng là bình thường.

Tuy nhiên khi mang thai, thời điểm điều trị, tư thế bạn ngồi trên ghế và việc có chụp X-quang hay không sẽ được điều chỉnh theo tình trạng của bạn.

Xin vui lòng cho chúng tôi biết trước rằng bạn đang mang thai và đang ở tuần thứ mấy. Chúng tôi sẽ lên kế hoạch cho buổi khám dựa trên điều đó.

Cạo vôi răng loại bỏ phần cao răng đang duy trì tình trạng viêm nướu thai kỳ. Đánh răng và dùng chỉ nha khoa tại nhà sau đó giúp ngăn mảng bám tích tụ trở lại.

Các mẹ bầu tại Busan nên nói gì với nha sĩ?

Một cuộc trao đổi ngắn khi bắt đầu buổi khám giúp phần còn lại dễ dàng hơn, đặc biệt nếu viêm nướu thai kỳ là lý do bạn đến khám. Với bệnh nhân đang sống hoặc đến khám tại Hàn Quốc, vài thông tin sau giúp chúng tôi lên kế hoạch an toàn phù hợp với thai kỳ.

• bạn đang mang thai, và đang ở tuần thứ mấy
• bạn cảm thấy thế nào trong ngày đó, kể cả tình trạng ốm nghén
• nướu bạn chảy máu hoặc sưng khi nào, và có chỗ nào tiếp tục lớn lên hay không

Trang của KDCA về phòng ngừa bệnh răng miệng khuyến nghị khám răng một lần mỗi năm. Nếu bạn đã từng điều trị nha khoa trước đó, trang này khuyến nghị khám mỗi 6 tháng.

Sau khi sinh, mục từ về viêm nướu khuyến nghị quay lại khám một khi triệu chứng viêm nướu thai kỳ đã dịu lại. Triệu chứng dịu lại và nguyên nhân được loại bỏ là hai việc khác nhau.

Tuổi dậy thì cũng tuân theo nguyên tắc tương tự. Thời điểm khác nhau, nhưng nướu của các bé gái tuổi teen cũng phản ứng mạnh hơn, nên việc chăm sóc cơ bản quan trọng nhất trong những năm đó.

Các câu hỏi thường gặp

Viêm nướu thai kỳ có tự hết sau khi sinh không?

Nguồn tài liệu cho biết viêm nướu thai kỳ dịu lại khoảng 2 tháng sau khi sinh, và khuyến nghị đi khám răng sau đó để kiểm tra nướu. Triệu chứng dịu đi và nguyên nhân được loại bỏ không phải là một.

Nướu tôi chảy máu. Tôi có nên đánh răng ít hơn không?

Không, ngược lại. Mục từ về viêm nướu cho biết viêm nướu thường phục hồi nhờ đánh răng và dùng chỉ nha khoa cẩn thận. Việc tránh đánh răng vì chảy máu khiến tình trạng viêm kéo dài hơn.

Một chỗ trên nướu tôi sưng lên như một cục u. Tôi nên làm gì?

Nguồn tài liệu cho biết khi mang thai, nướu biểu hiện phản ứng viêm và tăng sinh mạnh với mảng bám. Mức độ và hình dạng của chỗ sưng khác nhau tùy người. Nếu chỗ đó tiếp tục lớn lên hoặc chảy máu thường xuyên, tốt hơn là nên đi khám.

Tôi có thể khám nướu bằng tiếng Việt tại Busan khi đang mang thai không?

Có. Chúng tôi cung cấp dịch vụ thông dịch tiếng Việt 1:1 từ buổi tư vấn đầu tiên cho đến khi kết thúc điều trị. Phòng khám nằm gần lối ra số 2 ga Seomyeon (đi bộ 5 phút), đối diện khách sạn Lotte Busan, và bạn có thể gọi 010-8555-2854 (+82-10-8555-2854 nếu gọi từ nước ngoài).

Tài liệu tham khảo

• Từ điển bệnh học Bệnh viện Asan, "Viêm nướu (Gingivitis)" — định nghĩa viêm nướu là tình trạng viêm ở nướu; mảng bám là nguyên nhân, với cao răng cứng làm mở rộng khoảng cách giữa nướu và răng để vi khuẩn xâm nhập; bệnh nướu răng ở hơn 50% người trên 20 tuổi, 75% người trên 35 tuổi và 80–90% người trên 40 tuổi; mối liên hệ với nội tiết tố nữ ở tuổi dậy thì và khi mang thai; phản ứng viêm và tăng sinh mạnh với mảng bám, với khoảng một nửa phụ nữ mang thai bị viêm nướu thai kỳ; nướu sưng phản ứng mạnh hơn với mảng bám; nặng hơn từ tháng 2–3, nặng nhất khoảng tháng 8 và dịu lại 2 tháng sau sinh, kèm khuyến nghị khám lại sau đó; nướu đỏ và chảy máu, hôi miệng, khó chịu khi ăn và khả năng tiến triển thành viêm nha chu; phục hồi nhờ đánh răng và dùng chỉ nha khoa cẩn thận, cùng nhu cầu đánh răng đúng cách và cạo vôi răng định kỳ
• Từ điển bệnh học Bệnh viện Asan, "Viêm nha chu mạn tính (Chronic Periodontitis)" — định nghĩa là viêm các mô quanh răng phá hủy nướu và xương hàm; các yếu tố ảnh hưởng đến diễn tiến như phục hình không khít, khớp cắn lệch, hút thuốc, căng thẳng, thói quen, thuốc, tuổi tác và thay đổi nội tiết tố, cùng tiểu đường, bệnh tim mạch, mang thai và dinh dưỡng kém; bốn giai đoạn, với nướu tụt và khoảng trống xuất hiện ở giai đoạn trung bình; ít đau ở giai đoạn sớm
• Cổng thông tin sức khỏe quốc gia KDCA, "Cạo vôi răng (loại bỏ cao răng)" — cạo vôi răng là phương pháp điều trị cơ bản loại bỏ mảng bám và cao răng; cạo vôi ít nhất mỗi 6 tháng cho người có bệnh nướu răng; ê buốt hết trong vài tuần, cảm giác lung lay khi nướu sưng ổn định lại, và khoảng trống trông rộng hơn là bình thường sau cạo vôi răng
• Cổng thông tin sức khỏe quốc gia KDCA, "Phòng ngừa và quản lý bệnh răng miệng" — đánh răng ít nhất hai lần một ngày với kem đánh răng có fluor trong 2 phút bằng gương; dùng chỉ nha khoa là điều thiết yếu và bàn chải kẽ răng cho khoảng trống rộng; súc miệng ít hơn sau khi dùng kem đánh răng có fluor; đánh răng 30 phút sau đồ uống có tính axit; khám răng một lần mỗi năm, hoặc mỗi 6 tháng nếu từng điều trị