- Việc khó nhai có một tên gọi riêng. Một nguồn tin nha khoa Hàn Quốc gọi đây là suy giảm khả năng nhai, một mặt của tình trạng suy yếu khoang miệng, và cho biết hơn một nửa số người từ 70 tuổi trở lên cho biết họ khó chịu khi nhai.
- Cách kiểm tra rất đơn giản. Bạn có thể cắn chặt bằng răng hàm ở cả hai bên không? Nếu bạn chỉ cắn được một bên hoặc không bên nào, bạn thuộc nhóm suy giảm.
- Khả năng nhai ảnh hưởng nhiều hơn chỉ bữa ăn. Khi việc nhai trở nên khó chịu, người ta bỏ bữa, điều này có thể dẫn đến suy dinh dưỡng, mất cơ và suy giảm miễn dịch.
- Thường xuyên bị sặc trong bữa ăn là một dấu hiệu cảnh báo. Thế nhưng người ta lại khó nhận ra chức năng khoang miệng của chính mình đang suy yếu dần, đó là lý do vì sao việc khám định kỳ lại quan trọng.
Một số bệnh nhân nói với chúng tôi rằng dạo này thịt trở nên quá dai để nhai, hoặc họ liên tục bị sặc trong bữa ăn. Phần lớn mọi người nghĩ đó chỉ là do tuổi tác, nhưng nha khoa xem đây là một tình trạng có tên gọi riêng. Tại Reset Dental Clinic ở Seomyeon, Busan, chúng tôi giải thích điều này cho bệnh nhân quốc tế với phiên dịch tiếng Việt 1:1.
Dưới đây, chúng tôi trình bày từng bước những gì các nguồn tin Hàn Quốc và Nhật Bản nói về khả năng nhai và mối liên hệ với phần còn lại của cơ thể.
Khi không còn nhai tốt được nữa, tình trạng đó gọi là gì?
Một loạt bài quan điểm về suy yếu khoang miệng trên Dailydental, tờ báo của Hiệp hội Nha khoa Hàn Quốc, cho biết suy yếu khoang miệng dẫn đến hai loại rối loạn chức năng miệng. Đó là suy giảm khả năng nhai và suy giảm chức năng nuốt.
Suy giảm khả năng nhai nghĩa là các yếu tố liên quan đến việc nhai không còn phối hợp tốt với nhau, khiến thức ăn không được nhai kỹ. Đây không phải là vấn đề của riêng một chiếc răng.
Thuật ngữ này bao gồm nhiều yếu tố cùng lúc. Số lượng răng, lực cắn, và sức mạnh của lưỡi cùng môi đều đóng vai trò trong đó.
Loạt bài cũng cho biết mức độ phổ biến của tình trạng này. Hơn một nửa số người từ 70 tuổi trở lên cho biết họ khó chịu khi nhai với hàm giả.
Nguồn tin bổ sung rằng vấn đề không chỉ dừng ở thức ăn. Nước bọt có thể chảy liên tục, hoặc thức ăn có thể rơi ra khỏi miệng, và chất lượng cuộc sống bị ảnh hưởng.
Nguồn tin đưa ra hai lý do khiến khả năng nhai suy giảm:
- Tuổi tác. Cơ và dây thần kinh suy giảm dần trên khắp cơ thể, và các cơ, dây thần kinh dùng để nhai cũng yếu đi theo.
- Sự bỏ bê. Khi nhiều răng bị mất mà không được phục hồi bằng hàm giả hay implant trong thời gian dài, các cơ quanh miệng sẽ càng yếu hơn.
Tuổi tác thì không thể thay đổi được, nhưng lý do thứ hai thì khác. Việc phục hồi những răng đã mất là điều có thể làm được.
Cách tự kiểm tra tại nhà: cả hai bên răng hàm
Loạt bài sử dụng một quy tắc đơn giản. Nếu bạn có thể cắn chặt bằng răng hàm ở cả hai bên, bạn thuộc nhóm còn khả năng nhai tốt.
Nếu bạn chỉ cắn được một bên, hoặc không bên nào, bạn thuộc nhóm suy giảm. Bạn có thể thử ngay bây giờ.
- Cắn chặt bằng răng hàm bên phải.
- Làm tương tự với bên trái.
- Chú ý xem có bên nào cảm thấy vụng về hoặc yếu hơn không.
Sức mạnh của lưỡi cũng quan trọng không kém. Loạt bài liệt kê cơ lưỡi và môi yếu đi do suy yếu cơ thể hoặc tổn thương não, cùng lực đẩy của lưỡi giảm, là nguyên nhân của suy giảm khả năng nhai.
Lưỡi có nhiệm vụ tạo hình thức ăn đã nhai thành một khối tròn và đẩy nó về phía sau cổ họng. Khi lưỡi yếu đi, cả việc nhai lẫn việc nuốt đều trở nên khó khăn hơn cùng lúc.
Điều gì thay đổi trước tiên trên bàn ăn?
Phần nói về ăn uống và dinh dưỡng trong loạt bài chính là trọng tâm của bài viết này. Trong dữ liệu của người cao tuổi Hàn Quốc, nguồn tin ghi nhận vấn đề nhai ở hơn một nửa và vấn đề nuốt ở khoảng một phần ba.
Những vấn đề này thường dẫn đến suy dinh dưỡng, mất nước, viêm phế quản và viêm phổi hít. Viêm phổi hít là tình trạng viêm phổi phát sinh khi thức ăn hoặc nước bọt đi vào đường thở.
Nguồn tin gọi khả năng nhai là yếu tố then chốt trong dinh dưỡng và lựa chọn thực phẩm ở tuổi già. Nguồn tin cũng gọi đây là một chỉ dấu của sức khỏe tổng thể.
Sau đó, nguồn tin liệt kê những biểu hiện của mất cân bằng dinh dưỡng do suy giảm khả năng nhai. Chúng tôi trình bày lại đúng như văn bản gốc.
| Khía cạnh | Điều nguồn tin mô tả |
|---|---|
| Lượng ăn | Ngay cả trái cây như lê hay táo cũng trở nên khó nhai, một nửa hoặc hơn khẩu phần ăn bị bỏ lại, và tổng lượng calo nạp vào giảm |
| Loại thức ăn | Việc ăn thức ăn mềm khiến khó bổ sung những thực phẩm giàu dinh dưỡng như rau và thịt |
| Cân nặng | Chiều cao, cân nặng và chỉ số khối cơ thể giảm, dẫn đến tình trạng thiếu cân |
| Biểu hiện bên ngoài | Thiếu vitamin, các khoáng chất vi lượng như kali và canxi, cùng lượng nước khiến da và tóc trở nên khô và giòn |
| Sau bữa ăn | Bữa ăn bị bỏ qua, và miệng cảm thấy khó chịu, bụng đầy chướng sau khi ăn |
| Xét nghiệm máu | Albumin, tổng protein và hemoglobin thường giảm, trong khi nitơ urê máu (BUN) thường tăng |
Xin hãy chú ý đến thứ tự này. Răng hàm cảm thấy khó chịu, nên thức ăn mềm dần chiếm lấy đĩa ăn.
Thịt và rau sau đó biến mất khỏi bàn ăn. Kết quả thể hiện ra ở cân nặng, làn da và kết quả xét nghiệm máu.
Đây là lý do vì sao loạt bài cho rằng không hề quá lời khi gọi suy giảm khả năng nhai là một yếu tố khởi phát tình trạng suy yếu cơ thể.
Thường xuyên bị sặc trong bữa ăn có phải là dấu hiệu cảnh báo không?
Một nhóm nghiên cứu tại Đại học Tokyo đã đưa ra những con số cụ thể về điều này. Năm 2012, họ khảo sát 2.000 người từ 65 tuổi trở lên tại Kashiwa, tỉnh Chiba, tất cả đều đang sống độc lập, không cần chăm sóc đặc biệt.
Nhóm nghiên cứu kiểm tra sáu dấu hiệu ở mỗi người:
- còn dưới 20 chiếc răng
- lực cắn hoặc lực nhai yếu
- miệng không cử động linh hoạt
- lưỡi yếu
- khó khăn khi ăn thức ăn cứng
- dễ bị sặc khi ăn hoặc uống
Mọi người được chia thành ba nhóm: có từ ba dấu hiệu trở lên, có một hoặc hai dấu hiệu, và không có dấu hiệu nào. Nhóm nghiên cứu sau đó theo dõi tình trạng sức khỏe của họ trong khoảng bốn năm.
| Mục | Chi tiết |
|---|---|
| Đối tượng | 2.000 người từ 65 tuổi trở lên, không cần chăm sóc đặc biệt |
| Địa điểm và thời gian | Kashiwa, tỉnh Chiba, Nhật Bản, từ năm 2012 |
| Nội dung kiểm tra | Sáu dấu hiệu suy yếu chức năng khoang miệng, bao gồm cả tình trạng sặc |
| Thời gian theo dõi | Khoảng bốn năm |
Ngay cả sau khi đã tính đến yếu tố tuổi tác và lối sống, những người có từ ba dấu hiệu trở lên có tỷ lệ tử vong cao gấp 2,09 lần so với nhóm không có dấu hiệu nào.
Nhận định bổ sung của nhóm nghiên cứu còn quan trọng hơn cả con số. Người ta khó nhận ra chức năng khoang miệng của chính mình đang suy yếu dần, vì vậy việc khám nha khoa định kỳ giúp phát hiện triệu chứng và cải thiện tình trạng đó.
Sáu dấu hiệu này không xuất hiện trong một sớm một chiều. Người ta dần dịch chuyển từng chút một về phía những gì cảm thấy dễ dàng hơn, và họ không nhận ra sự thay đổi đó.
Các báo cáo nói gì về suy yếu cơ thể và não bộ?
Loạt bài cũng tóm tắt các nghiên cứu về suy yếu cơ thể và bệnh lý não bộ. Chúng tôi trình bày lại các kết quả với đúng mức độ chắc chắn mà nguồn tin sử dụng.
Ở người cao tuổi bị suy giảm khả năng nhai, tỷ lệ suy yếu cơ thể được ghi nhận vào khoảng 2,7 lần. Tỷ lệ này tăng lên 1,3 lần khi có kèm viêm nha chu, và tăng 3% cho mỗi chiếc răng trưởng thành bị mất.
Loạt bài gọi suy giảm khả năng nhai là một tín hiệu cảnh báo rõ ràng cho tình trạng suy yếu cơ thể.
Các báo cáo cũng hướng đến não bộ. Người cao tuổi bị suy giảm khả năng nhai được ghi nhận có nguy cơ mất trí nhớ cao hơn.
Loạt bài cho biết điều này được cho là có liên quan đến việc giảm lưu lượng máu lên não. Điều đó có thể ảnh hưởng đến khả năng học tập và chức năng của vùng hải mã cùng thùy trán.
Xin lưu ý cụm từ được cho là. Đây là một ước đoán, chứ không phải một cơ chế đã được chứng minh.
| Kết quả | Con số | Mức độ chắc chắn |
|---|---|---|
| Tỷ lệ suy yếu cơ thể khi giảm khả năng nhai | Khoảng 2,7 lần | Được ghi nhận |
| Kèm theo viêm nha chu | Cao hơn 1,3 lần | Được ghi nhận |
| Mỗi chiếc răng trưởng thành bị mất | Suy yếu cơ thể tăng 3% | Được ghi nhận |
| Nguy cơ mất trí nhớ | Cao hơn | Được ghi nhận; nguyên nhân "được cho là" do giảm lưu lượng máu lên não |
| Đột quỵ, nhóm cắn được cả hai bên, từ 75 tuổi trở xuống | Thấp hơn hơn 2 lần | Được ghi nhận |
| Mỗi hai chiếc răng bị mất | Nguy cơ bệnh mạch vành và đột quỵ tăng 3% | Được ghi nhận |
| Còn 20 chiếc răng | Một mốc phân định có ý nghĩa đối với khả năng sống còn | Kết quả nghiên cứu ở người từ 60 tuổi trở lên |
Loạt bài bổ sung thêm một kết quả về đột quỵ dựa trên bài kiểm tra cắn cả hai bên. Trong nhóm người từ 75 tuổi trở xuống, những người có thể cắn được cả hai bên có tỷ lệ đột quỵ thấp hơn hơn hai lần.
Một nghiên cứu của Hội Phục hình răng Hàn Quốc đã kết hợp dữ liệu khảo sát sức khỏe quốc gia với hồ sơ tử vong của người từ 60 tuổi trở lên. Nghiên cứu phát hiện rằng việc còn 20 chiếc răng là một mốc phân định có ý nghĩa đối với khả năng sống còn.
Tất cả những con số này là thống kê theo nhóm, không phải dự đoán cho riêng một cá nhân nào. Chúng tôi chia sẻ những điều này không phải để khiến bạn lo lắng, mà như một lý do để không xem nhẹ việc nhai của mình.
Bạn có thể thay đổi điều gì trong bữa ăn ngay từ hôm nay?
Loạt bài cho biết tình trạng khó chịu khi nhai do tuổi tác hoặc do thiếu phục hình có thể cải thiện đáng kể chỉ với những thay đổi nhỏ trong thói quen ăn uống. Loạt bài đề xuất những bước sau:
- Ngồi thẳng lưng, đầu hơi cúi về phía trước. Ăn từng miếng nhỏ và ăn chậm rãi.
- Dùng thìa hoặc nĩa thay vì đũa. Khi cơ miệng đã yếu, việc ăn miếng lớn hoặc dùng đũa khiến cảm giác khó chịu khi nhai càng tệ hơn.
- Uống nước ấm hoặc hơi ấm thay vì nước lạnh.
- Không nằm xuống trong vòng 30 phút sau khi ăn. Việc giữ tư thế thẳng lưng trong khi tập nhai bằng thìa, hoặc luyện tập phát âm, cũng có thể có ích.
Việc vận động cơ thể cũng quan trọng không kém. Tình trạng khó chịu khi nhai thấp hơn ở những người có thể đi bộ hoặc đạp xe liên tục ít nhất 10 phút.
Tình trạng này cũng thấp hơn ở những người đi bộ và tập luyện sức mạnh từ bốn ngày trở lên mỗi tuần.
Ngược lại, tình trạng khó chịu cao hơn khi việc mất khả năng vận động cản trở sinh hoạt hằng ngày, hoặc khi tâm trạng chán nản kéo dài hơn hai tuần. Tình trạng này cũng cao hơn ở những người không khám răng trong suốt một năm qua.
Loạt bài tóm gọn điều này một cách đơn giản. Sức nhai, hoạt động thể chất và tâm trạng đều ảnh hưởng lẫn nhau.
Chức năng nhai có thể được phục hồi như thế nào?
Việc lấp đầy khoảng trống do một chiếc răng bị mất không chỉ là vấn đề thẩm mỹ. Loạt bài nhấn mạnh rằng việc phục hồi đúng cách bằng implant và phục hình quan trọng để ngăn ngừa sớm tình trạng suy giảm khả năng nhai.
Tuy vậy, kỳ vọng cần thực tế. Trang thông tin sức khỏe quốc gia về hàm giả tháo lắp nói rõ rằng hàm giả chỉ hoạt động ở mức khoảng 20–30% so với răng thật.
Hàm giả toàn phần được giữ cố định nhờ lực hút, và lực này có giới hạn. Hàm giả hàm dưới nằm quanh lưỡi, nên càng kém ổn định hơn.
Đối với hàm giả toàn phần hàm dưới, trang thông tin cho biết thường được khuyến nghị dùng ít nhất hai implant để nâng đỡ hàm giả. Điều này được khuyên dùng dù tốn thêm chi phí và thời gian.
Một chiếc hàm giả không phải là xong việc ngay khi được chế tác xong. Xương hàm ở những vùng mất răng tiêu dần theo thời gian, nên một chiếc hàm giả vừa khít lúc đầu sẽ dần trở nên không còn vừa nữa sau nhiều năm.
Trang thông tin khuyên nên đi khám nha khoa định kỳ để kiểm tra, và sửa chữa khi cần. Khả năng nhai là một chức năng cần được duy trì, không phải điều được phục hồi một lần rồi bỏ quên.
Hàn Quốc có thể học được gì từ mô hình chăm sóc nha khoa cho người cao tuổi ở Nhật Bản?
Hội Nha khoa Lão khoa Hàn Quốc đã đến thăm một bệnh viện kết hợp y khoa và nha khoa tại Fukuoka, Nhật Bản. Báo cáo của họ cho thấy hướng đi của việc chăm sóc người cao tuổi trong tương lai.
Tại bệnh viện đó, nha khoa và y khoa được tích hợp ở cùng một quy mô. Nội khoa, thần kinh học và tâm thần học nằm cạnh tai mũi họng và phục hồi chức năng, tất cả đều được liên kết với chăm sóc nha khoa.
Những bệnh nhân cao tuổi cần đánh giá y khoa trong lúc điều trị nha khoa có thể được thực hiện mà không cần di chuyển nhiều lần không cần thiết. Các khoa cùng nhau điều trị cho họ.
Các bác sĩ nha khoa tại đó tham gia tích cực vào các vấn đề về nuốt và phát âm. Tại Hàn Quốc, những vấn đề này chủ yếu do khoa tai mũi họng hoặc phục hồi chức năng xử lý.
Báo cáo mô tả cách phân chia vai trò như sau:
- Nha khoa đánh giá cấu trúc giải phẫu của khoang miệng, chuyển động của lưỡi và khả năng nuốt.
- Khoa tai mũi họng và nhóm trị liệu ngôn ngữ xem xét chức năng cổ họng và phản xạ nuốt.
- Các nhóm cùng nhau lập kế hoạch điều trị.
- Tại cơ sở chăm sóc trực thuộc, nhân viên nha khoa đến định kỳ để cạo vôi răng và điều chỉnh hàm giả, đồng thời cung cấp dịch vụ khám nha khoa tại nhà cho những người hạn chế khả năng di chuyển.
Báo cáo kết thúc bằng lời kêu gọi xây dựng hướng dẫn chẩn đoán và can thiệp chuẩn hóa cho tình trạng suy yếu khoang miệng. Nói cách khác, lĩnh vực này vẫn đang trong giai đoạn hình thành.
Có một điều đã rõ ràng. Khi chúng ta già đi, phòng khám nha khoa không còn chỉ là nơi để trám răng, mà ngày càng trở thành nơi kiểm tra khả năng nhai và nuốt.
Các câu hỏi thường gặp
Tôi chỉ nhai được một bên, nhưng không thấy khó chịu. Đó có phải là vấn đề không?
Ngay cả khi không cảm thấy khó chịu, cách phân loại vẫn xếp bạn vào nhóm suy giảm khả năng nhai. Loạt bài xếp những người chỉ cắn được một bên vào nhóm này. Đáng để tìm hiểu vì sao bạn ngừng dùng bên còn lại.
Hàm giả có giúp tôi nhai như trước đây không?
Không hẳn vậy. Trang thông tin sức khỏe quốc gia cho biết hàm giả chỉ hoạt động ở mức khoảng 20–30% so với răng thật, nhưng điều đó vẫn khác rất nhiều so với việc để khoảng trống không được lấp đầy. Đối với hàm dưới, hàm giả có implant nâng đỡ thường được khuyến nghị.
Khả năng nhai yếu có gây ra mất trí nhớ không?
Điều đó không thể khẳng định chắc chắn. Loạt bài ghi nhận nguy cơ mất trí nhớ cao hơn ở người suy giảm khả năng nhai, nhưng mô tả nguyên nhân là điều "được cho là" như vậy. Một mối liên hệ đã được ghi nhận; một nguyên nhân thì chưa được xác nhận.
Tôi có thể kiểm tra khả năng nhai bằng tiếng Việt tại Busan không?
Có. Chúng tôi cung cấp dịch vụ thông dịch tiếng Việt 1:1 từ buổi tư vấn đầu tiên cho đến khi kết thúc điều trị. Phòng khám nằm gần lối ra số 2 ga Seomyeon (đi bộ 5 phút), đối diện khách sạn Lotte Busan, bạn có thể gọi 010-8555-2854 (+82-10-8555-2854 nếu gọi từ nước ngoài).
Sức nhai phai nhạt dần trong âm thầm.
Bạn chỉ đơn giản là dịch chuyển về phía những gì dễ dàng hơn.
Thịt và rau biến mất khỏi bàn ăn,
và cơ thể ghi lại tất cả những điều đó.
Hãy thử cắn chặt bằng răng hàm ở cả hai bên ngay hôm nay. Nếu một bên cảm thấy vụng về, đã đến lúc nên đi khám. Reset Dental Clinic tại Busan cung cấp dịch vụ thông dịch tiếng Việt 1:1 cho việc kiểm tra khả năng nhai; hãy gọi 010-8555-2854.
Tài liệu tham khảo
- Báo Nha khoa KDA Dailydental (Chiui Sinbo), "Suy yếu khoang miệng (VII): Suy giảm khả năng nhai" — định nghĩa suy giảm khả năng nhai, bài kiểm tra cắn hai bên, vấn đề dinh dưỡng và nuốt ở người cao tuổi, các mối liên hệ được ghi nhận với suy yếu cơ thể, mất trí nhớ và đột quỵ, và những thay đổi đơn giản trong bữa ăn
- Báo Nha khoa KDA Dailydental (Chiui Sinbo), "Khó nhai thịt và thường xuyên bị sặc liên quan đến tỷ lệ tử vong cao hơn" (nhóm nghiên cứu Đại học Tokyo) — khảo sát 2.000 người từ 65 tuổi trở lên tại Kashiwa, sáu dấu hiệu suy yếu chức năng khoang miệng và tỷ lệ tử vong cao gấp 2,09 lần sau khoảng bốn năm
- Báo Nha khoa KDA Dailydental (Chiui Sinbo), "Mô hình chăm sóc răng miệng cho người cao tuổi từ Nhật Bản siêu già hóa" (Hội Nha khoa Lão khoa Hàn Quốc) — chăm sóc y khoa và nha khoa tích hợp, sự tham gia của nha khoa vào đánh giá khả năng nuốt và khám nha khoa tại nhà
- Cổng thông tin sức khỏe quốc gia KDCA, "Phục hình tháo lắp (Hàm giả)" — hàm giả hoạt động ở mức khoảng 20–30% so với răng thật, implant nâng đỡ hàm giả hàm dưới và kiểm tra định kỳ khi xương hàm thay đổi
- Báo Nha khoa KDA Dailydental (Chiui Sinbo), "Càng ít răng, tuổi thọ càng ngắn" (Hội Phục hình răng Hàn Quốc) — phân tích người từ 60 tuổi trở lên cho thấy còn 20 chiếc răng là một mốc phân định có ý nghĩa đối với khả năng sống còn
Biên soạn Đội ngũ hỗ trợ Reset Dental Clinic
Kiểm duyệt y khoa Bác sĩ trưởng Kim Hyun-joo
Cập nhật lần cuối: 19 tháng 9, 2026
Bài viết này mang tính thông tin chung, không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị dành riêng cho từng bệnh nhân. Nếu bạn có triệu chứng, xin vui lòng đến khám tại phòng nha.
