Ngáy ngủ: nha khoa ở Busan xem gì ở hàm và lưỡi?

• Ngáy là tiếng của đường thở bị hẹp lại trong lúc ngủ.
• Vị trí của lưỡi và xương hàm dưới là một phần của chuyện này.
• Khí cụ trong miệng giúp được một số người.
• Nếu ban đêm có lúc ngừng thở, thì phải đo giấc ngủ trước.

Nhiều người đến khám vì tiếng ngáy làm cả nhà không ngủ được, và họ thắc mắc chuyện này thì liên quan gì đến nha khoa. Bài viết của Nha khoa Reset ở Seomyeon, Busan sẽ chỉ rõ phần nào của chuyện ngáy là việc của nha khoa và phần nào thì không. Với người Việt đang sống ở Hàn Quốc hoặc sang Hàn Quốc, chúng tôi có phiên dịch tiếng Việt 1:1 từ buổi tư vấn đầu tiên đến khi kết thúc điều trị.

Không khí đi từ mũi và miệng, qua cổ họng, rồi xuống phổi. Con đường đó gọi là đường thở.

Khi bạn còn thức, các cơ quanh cổ họng giữ cho nó mở ra. Khi bạn ngủ đi, chúng nhão ra và con đường ấy hẹp lại.

Không khí đi nhanh qua một khoảng hẹp sẽ làm mô xung quanh rung lên. Tiếng ngáy chính là sự rung đó.

Vậy nên điều quan trọng không phải bản thân tiếng ồn, mà là chỗ hẹp nằm ở đâu và hẹp đến mức nào.

Lưỡi thì dính vào xương hàm dưới. Khi hàm dưới tụt về phía sau, lưỡi cũng theo nó ra sau.

Đó là lý do một phòng khám nha khoa, nơi xem răng và vị trí xương hàm, lại có phần trong câu chuyện này.

Vì sao người ta ngáy?

Khi giấc ngủ sâu dần, các cơ quanh cổ họng giãn ra. Đường đi của không khí hẹp lại.

Không khí lùa qua khoảng hẹp đó làm mô xung quanh rung lên. Càng hẹp thì tiếng ngáy càng to.

Nằm ngửa thì trọng lực kéo lưỡi và hàm dưới tụt về phía sau. Ngáy thường nặng hơn ở tư thế đó.

Vì thế nhiều người nằm nghiêng thì êm hơn.

Uống bia rượu thì đêm đó ngáy nặng hơn, vì các cơ nhão thêm.

Tăng cân cũng làm mỡ tích thêm quanh cổ, và đường thở hẹp thêm một chút.

Trong các dòng của bảng trên, nha khoa lo hai dòng dưới.

Bên trong mũi thì thuộc phần của bác sĩ tai mũi họng. Chúng tôi nói thẳng điều đó.

Rất nhiều người có hơn một chỗ hẹp. Sửa riêng một chỗ thì thay đổi ít hơn điều họ mong.

Vậy nên việc đầu tiên là xác định xem chỗ hẹp thật sự nằm ở đâu.

Bác sĩ nha khoa kiểm tra những gì khi bạn ngáy?

Chúng tôi bắt đầu từ vị trí của xương hàm dưới, xem nó có tụt về phía sau hay không.

Rồi chúng tôi xem khi bạn mở miệng thì vòm mềm lộ ra bao nhiêu. Nếu nó bị che mất, nghĩa là khoảng trống đang chật.

Răng bị mài mòn cũng nằm trong danh sách, vì tật nghiến răng hay đi kèm với ngáy.

• Xương hàm dưới có tụt về sau hay không
• Lưỡi có to và nằm lùi về sau hay không
• Vòm mềm bị che mất bao nhiêu
• Răng có bị mòn phẳng hay không
• Miệng có bị khô hay không

Bốn, năm điều ghi nhận đó cho chúng tôi một ấn tượng, chứ không phải một chẩn đoán. Việc có ngừng thở hay không thì chỉ xét nghiệm mới trả lời được.

Vậy nên chúng tôi gửi người bệnh đi đo giấc ngủ khi bức tranh đòi hỏi như vậy.

Chúng tôi không làm khí cụ trước khi có kết quả đo đó. Làm sai thứ tự thì ít có ích.

Lời kể của người ngủ bên cạnh bạn giúp rất nhiều. Chi tiết then chốt là tiếng ngáy có lúc nào ngắt hẳn hay không.

Tật nghiến răng có đi kèm không?

Khá nhiều người có cả hai, xuất hiện trong cùng một đêm.

Khi hơi thở bị vướng, cơ thể có lúc đưa xương hàm đi để mở đường thở ra. Động tác đó trông giống như nghiến răng.

Vì vậy có người thấy ngột ngạt khi chỉ được làm máng chống nghiến răng.

Một khí cụ có hình dạng đẩy hàm dưới lùi thêm ra sau sẽ làm đường thở chật hơn.

Trong trường hợp đó, chúng tôi đổi thiết kế, để hàm dưới không bị đẩy ra sau.

• Sáng ra thấy hàm bị cứng
• Răng trước hoặc răng hàm bị mòn phẳng
• Cảm giác ngột ngạt khi đang mang khí cụ
• Đêm cứ thức giấc nhiều lần
• Ban ngày buồn ngủ

Nếu vài điều trong số đó cùng xuất hiện, thì hai vấn đề này cần được xem cùng nhau.

Chúng tôi không hứa dẹp xong cả ngáy và nghiến răng trong một lần. Chúng tôi hỏi bạn thấy cái nào làm khó chịu hơn, và bắt đầu từ đó.

Thở bằng miệng có làm ngáy nặng hơn không?

Có. Ngạt mũi đẩy bạn vào thế phải thở bằng miệng.

Ngủ mà hé miệng thì xương hàm dưới rơi xuống và quay lùi về sau.

Lưỡi theo nó ra sau, và đường thở hẹp thêm.

Vậy nên chính cái tật đó nuôi tiếng ngáy.

Khoang miệng cũng bị khô đi. Miệng khô thì kéo theo nhiều bệnh nướu hơn và nhiều sâu răng hơn.

Dấu hiệu thường thấy là thức dậy với cái miệng khô rang và cổ họng rát.

Đó là lý do chúng tôi đề nghị bạn đi khám cái mũi ngạt trước.

Nếu có viêm mũi, thì điều trị viêm mũi đi trước mọi khí cụ nha khoa.

Luyện giữ hai môi khép lại và thở bằng mũi giúp được một số người.

Ở trẻ nhỏ, tật này làm thay đổi hình dạng mặt và khớp cắn, nên cần để ý sớm hơn.

Ở người lớn, hình dạng đã phát triển xong, nên chỉ luyện tập thói quen thì thay đổi ít hơn.

Nếu hai môi cứ hở suốt đêm, phần nướu phía sau răng trước sẽ khô trước và sưng trước.

Xương hàm trên hẹp có gây ngáy không?

Vòm của xương hàm trên cũng chính là sàn của hốc mũi. Một khối xương, hai bề mặt.

Vậy nên hàm trên hẹp và cao có nghĩa là con đường cho không khí qua mũi cũng hẹp.

Trong số những người có răng chen chúc, hình dạng này hay gặp.

Khi hàm trên hẹp, hàm dưới nằm gọn vào bên trong nó.

Vì vậy hàm dưới chiếm một vị trí lùi ra sau hơn, và lưỡi còn ít chỗ hơn.

Không còn nơi nào để đi, lưỡi lùi ra sau, vào trong đường thở.

Ở trẻ đang lớn, việc nới rộng hàm trên là làm được, vì xương chưa dính liền.

Ở người lớn, mức nới rộng đó bị hạn chế, nên chúng tôi xem thêm các hướng khác đi kèm.

Chỉnh nha đôi khi tạo ra chỗ để lưỡi nằm xa về phía trước hơn.

Chúng tôi không nói với người bệnh rằng chỉ niềng răng là hết tiếng ngáy.

Hình dạng đó là một trong nhiều yếu tố gây ngáy, chứ không phải toàn bộ nguyên nhân.

Khí cụ nha khoa chống ngáy có tác dụng gì?

Nó giữ xương hàm dưới nhô ra trước một chút, bằng cách ngậm giữ răng trên và răng dưới lại với nhau trong lúc bạn ngủ.

Khi hàm dưới ra trước, lưỡi cũng ra trước theo, và đường thở rộng ra.

Chúng tôi lấy dấu và làm nó cho khít với khoang miệng đó. Đây không phải món có sẵn trên kệ.

Mức đưa hàm ra trước bao nhiêu thì được điều chỉnh theo từng bước nhỏ, chứ không bao giờ làm một lần.

Lúc đầu chúng tôi đặt nó nhô ra rất ít, rồi tăng dần trong vài tuần.

Như vậy khớp hàm và các cơ có thời gian theo kịp.

Nó thường giúp được trong những ca ngáy ở mức nhẹ hoặc trung bình.

• Làm riêng cho khoang miệng đó từ dấu răng
• Giữ xương hàm dưới nhô ra trước một chút
• Đưa ra trước theo từng chặng, không làm một lần
• Được xem lại sau mỗi vài tháng
• Kết quả khác nhau tùy từng người

Trong các ca nặng, máy CPAP đi trước, vì đó là hướng đáng tin hơn.

Với người dùng CPAP thấy khó chịu, chúng tôi tính đến khí cụ dùng kèm theo.

Nó có tác dụng khi bạn mang mỗi đêm. Dùng thỉnh thoảng thì thay đổi rất ít.

Buổi sáng hãy lấy ra, chải sạch và để khô. Hãy tránh nước nóng.

Khí cụ có làm hàm tôi đau nhức không?

Nhiều người kể rằng hàm bị cứng trong vài tuần đầu. Cảm giác đó dịu dần khi đã quen.

Có người thấy khớp cắn buổi sáng như bị lệch chỗ. Thường thì nó về lại bình thường trong vài phút.

Nếu nó không về lại, hoặc cơn đau vẫn kéo dài, chúng tôi giảm mức đưa hàm ra trước.

Những người từng có tiếng lục cục hoặc đau ở khớp hàm thì bắt đầu thận trọng hơn.

Nhiều nước bọt hơn cũng là chuyện hay được kể, và nó thường lắng xuống sau vài tuần.

• Hàm bị cứng trong những tuần đầu
• Khớp cắn buổi sáng cảm giác không đúng chỗ
• Nước bọt nhiều hơn bình thường
• Răng xê dịch nhẹ theo thời gian
• Vết ấn in lại trên nướu

Vì vậy chúng tôi ghi lại khớp cắn theo từng mốc thời gian đều đặn.

Xin bạn hãy kể mọi cảm giác khó chịu thay vì cố chịu đựng. Đây là khí cụ được chỉnh dần trong lúc bạn mang.

Khi nào cần đo giấc ngủ, và ở Busan chúng tôi kiểm tra thế nào?

Chỉ ngáy thôi và có ngừng thở là hai tình huống khác nhau.

Khi ngừng thở, lượng oxy trong máu tụt xuống, và điều đó gây gánh nặng cho tim cùng mạch máu.

Khác biệt đó thì nghe không ra. Chỉ xét nghiệm mới tách được hai thứ.

Đo đa ký giấc ngủ ghi lại hơi thở và oxy cùng nhau suốt cả đêm.

Kết quả quyết định xem CPAP nên đi trước hay khí cụ là hợp lý.

Vậy nên chúng tôi đề nghị đo trước nếu bạn có bất kỳ điều nào sau đây.

• Có người từng nói rằng bạn bị ngừng thở
• Bạn từng thức giấc mà không lấy được hơi
• Bạn thức dậy với cơn đau đầu
• Ban ngày bạn buồn ngủ rất nhiều
• Huyết áp của bạn cao

Kết quả là một con số, đếm xem mỗi giờ có bao nhiêu lần hơi thở nông đi hoặc ngừng lại. Con số đó phân các ca thành nhẹ, trung bình và nặng.

Nếu con tôi ngáy thì sao?

Ở trẻ nhỏ thì nguyên nhân khác. Amidan to ra là nguyên nhân hay gặp.

Khi amidan và hạch vòm mũi phát triển lớn, phần sau cổ họng bị bít lại.

Khi đó trẻ thở bằng miệng. Kéo dài nhiều năm, hàm trên hẹp lại và răng trước chìa ra trước.

Vậy nên trẻ cần được xem sớm hơn, trong lúc hình dạng vẫn còn đang định hình.

Nếu trẻ ngáy và ngủ hé miệng, hãy bắt đầu từ bác sĩ nhi hoặc bác sĩ tai mũi họng.

Phần của chúng tôi là nới rộng hàm trên bị hẹp, việc này đạt kết quả khá hơn nhiều khi xương chưa dính liền.

Ở đây chúng tôi bắt đầu thế nào?

Trước tiên chúng tôi xác định chỗ hẹp nằm ở đâu, mũi hay xương hàm.

Phim X-quang chụp mặt bên cho thấy vị trí của vùng cằm và bề rộng của đường thở.

Nếu phần mũi chiếm phần lớn hơn, chúng tôi đề nghị bạn đi khám bác sĩ về chuyện đó trước.

Nếu có khả năng bạn đang ngừng thở, thì đo giấc ngủ đi trước mọi thứ chúng tôi làm ra.

• Xác định chỗ hẹp nằm ở đâu
• Gửi đi đo giấc ngủ khi cần
• Bắt đầu từ hình dạng khí cụ bạn đang dùng
• Đưa khí cụ ra trước theo từng chặng nhỏ
• Giữ hồ sơ ghi lại khớp cắn

Khi đã quyết định làm khí cụ, chúng tôi chỉnh nó theo từng chặng, kiểm tra khớp cắn mỗi vài tháng.

Phòng khám chúng tôi nằm gần cửa số 2 ga Seomyeon, đi bộ năm phút, nên nhiều người ghé vào trên đường về nhà để chỉnh khí cụ; buổi hẹn ngắn đó cũng có phiên dịch tiếng Việt đi cùng.

Ngáy rất ít khi chỉ có một nguyên nhân. Các nguyên nhân chồng lên nhau là chuyện bình thường, nên chúng tôi lo phần lớn nhất trước.

Ngáy, nói gọn lại

Ngáy là tiếng mô rung lên ở chỗ đường thở hẹp lại trong giấc ngủ.

Nó hẹp ở bên trong mũi, quanh vòm mềm, phía sau lưỡi và quanh vùng amidan.

Lưỡi dính vào xương hàm dưới, nên một cái hàm tụt về sau sẽ làm đường thở chật lại.

Bác sĩ nha khoa kiểm tra vị trí xương hàm, vị trí lưỡi, răng bị mòn và tình trạng khô miệng.

Thở bằng miệng làm tiếng ngáy to hơn, nên cái mũi ngạt được xem trước.

Hàm trên hẹp làm hẹp đường qua mũi, và hàm của một đứa trẻ đang lớn thì có thể nới rộng được.

Khí cụ nha khoa làm rộng đường thở bằng cách giữ hàm dưới nhô ra trước một chút, và được đưa ra trước dần trong nhiều tuần.

Nếu có khả năng đang ngừng thở, thì đo giấc ngủ đi trước. Trẻ nhỏ thường bị amidan to ra, nên cần được xem sớm hơn.

Những câu hỏi thường gặp

Ngáy mà không có khoảng ngừng thở thì tôi để yên được không?

Nếu hơi thở không ngừng lại thì không phải chuyện gấp. Dù vậy, xác nhận điều đó bằng xét nghiệm vẫn là hướng an tâm hơn.

Mang khí cụ là tôi êm ngay chứ?

Nhiều người êm hơn, tuy tiếng ngáy không mất hẳn. Chuyện đó còn tùy đường thở chật đến mức nào.

Nó có giống máng chống nghiến răng không?

Không. Khí cụ chống ngáy giữ xương hàm dưới ra trước, nên thiết kế khác.

Tôi có thể điều trị ngáy bằng tiếng Việt ở Busan không?

Được. Chúng tôi có thông dịch tiếng Việt 1:1 từ buổi tư vấn đầu tiên đến khi kết thúc điều trị. Hãy gọi 010-8555-2854, hoặc +82-10-8555-2854 nếu gọi từ nước ngoài.

Tài liệu tham khảo

• Cổng thông tin sức khỏe quốc gia KDCA, "Snoring" — tiếng ngáy từ đâu ra và vì sao
• Cổng thông tin sức khỏe quốc gia KDCA, "Sleep Apnoea" — khi hơi thở ngừng lại, và cách chẩn đoán
• Cổng thông tin sức khỏe quốc gia KDCA, "Sleep and Sleep Disorders" — cấu trúc của giấc ngủ và các vấn đề giấc ngủ hay gặp
• Cổng thông tin sức khỏe quốc gia KDCA, "Dry Mouth" — vì sao thở bằng miệng thì khoang miệng bị khô